🔥 తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం
(1946 – 1951)
తెలంగాణ ప్రజలు తెలంగాణలో భూ స్వాములపైన, జమిందార్లు, రజాకార్లపై సాయుధ పోరాటం చేశారు. నిజాం సైన్యంతో, రజాకార్లతో రైతులు తిరుగుబాటు చేశారు. ఈ పోరాటం 1946 నుండి 1951 వరకు నాలుగు దశల్లో సాగింది.
తెలంగాణలో జమిందార్లను దేశముఖ్లు, దేశ్పాండేలు, జాగీర్దార్లు అని పిలిచేవారు. 1946 సం.లో జమిందార్లపై తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం ప్రారంభమైంది.
⚔️ తెలంగాణ సాయుధ పోరాటానికి కారణాలు
📌 వడ్డీ వ్యాపారం — నాగువడ్డీ
ఈ కాలంలో వడ్డీ వ్యాపారం "నాగువడ్డీ" ప్రకారం జరిగేది. నాగువడ్డీ అంటే — తీసుకున్న అప్పు సంవత్సరంలో రెట్టింపు అవుతుంది. ఇది రైతులను దారుణంగా నాశనం చేసింది.
📌 భూ స్వామి వ్యవస్థ
నిజాం కాలంలో 3 రకాల భూములు ఉన్నాయి: సర్ఫేఖాస్, జాగీర్దార్, దివానీ / ఖాల్సా. భూస్వాములు ప్రజలను అనేక రకాలుగా దోచుకున్నారు.
📌 వెట్టి చాకిరి (బగేలా)
వెట్టి చాకిరినే "బగేలా" అని కూడా అంటారు. జమిందారులు, వడ్డీ వ్యాపారులు ప్రజలకు ఋణం ఇచ్చి జీవితాంతం వెట్టిచాకిరి చేయించుకునేవారు. ఇది మానవ దౌర్జన్యమైన వ్యవస్థ.
📌 రాజకీయ పాఠశాలలు
కృష్ణా జిల్లా కంకిపాడులో ఎన్.జి. రంగా రాజకీయ పాఠశాల స్థాపించారు. కమ్యూనిస్ట్ సిద్ధాంతాలపై రావి నారాయణ రెడ్డి, బద్దం ఎల్లారెడ్డి, హనుమయ్యలకు ఎన్.జి. రంగా శిక్షణ ఇచ్చాడు.
జగిత్యాల రాజకీయ పాఠశాల (కరీంనగర్) — అళ్వార్ స్వామి, దేవులపల్లి వెంకటేశ్వర రావుకు పుచ్చల పల్లి సుందరయ్య, చండ్రా రాజేశ్వరరావు శిక్షణ ఇచ్చారు.
📌 లెవీ విధానం
ప్రభుత్వ లెవీ విధానం ప్రకారం ప్రతి రైతు పండించిన పంటలో కొంత భాగం ప్రభుత్వం నిర్ణయించిన రేటుకు ప్రభుత్వానికి అమ్మాలి. ధాన్యం తూకం వేయుటలో, డబ్బులు ఇవ్వటంలో అధికారులు అక్రమాలకు పాల్పడ్డారు.
📌 ఆంధ్ర మహాసభ
ఆంధ్రమహాసభ శాఖలు వరంగల్, నల్గొండ జిల్లాలోని గ్రామాల్లో ఏర్పాటు చేశారు. ఈ శాఖలను 'సంఘాలు' అని పిలిచేవారు. ఈ సంఘాలు తెలంగాణ ప్రజలను నిజాంకు వ్యతిరేకంగా పోరాడుటకు సిద్ధం చేశాయి.
📌 నిజాం ప్రభుత్వ ప్రతిఘాత చర్యలు
నిజాం గస్తి నిషాన్ — 53 ద్వారా ప్రజలకు వాక్, సభా, పత్రికా స్వాతంత్ర్యాలను హరించి వేశాడు. తెలుగులో బోధించుటకు ప్రైవేటు సంస్థలకు అనుమతి ఇవ్వలేదు. నిజాం సంస్థానంలో ప్రాథమిక హక్కులు లేకపోవుట ప్రతిఘటనకు పునాది అయింది.
📆 తెలంగాణ సాయుధ పోరాట దశలు
సాయుధ పోరాటం 4 దశలలో జరిగింది.
🥇 మొదటి దశ (1940–46)
ఈ దశలో కమ్యూనిస్టులు బలపడటం జరిగింది. 1944 — భువనగిరిలో జరిగిన 11వ ఆంధ్ర మహాసభ సమావేశం పూర్తిగా కమ్యూనిష్టుల చేతిలోకి వెళ్ళింది.
కమ్యూనిష్టు సాంస్కృతిక సంస్థ — ప్రజా నాట్యమండలి ద్వారా ప్రదర్శించిన సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు — బుర్రకథ, మా భూమి నాటకం — ద్వారా కమ్యూనిస్ట్ సిద్ధాంతాలు ప్రజలలోకి తీసుకెళ్ళారు.
ఈ దశలో ముగ్గురు జమిందార్లపై దాడులు జరిగాయి:
📍 వేకూరి రాఘవరావు
📍 విసునూరి రామచంద్రారెడ్డి
📍 కడారి నరసింహారావు
🥈 రెండవ దశ (1946–47)
జమిందార్లకు వ్యతిరేకంగా సాయుధ పోరాటం ప్రారంభించారు.
జనగాం జమిందార్ విసునూర్ రామచంద్రారెడ్డి గుండాలు పాలకుర్తి గ్రామానికి చెందిన ఐలమ్మ పంటను ఆక్రమించుకొనుటకు ప్రయత్నించారు. కడవెండి, దేవకుప్పం గ్రామాల సంఘ సభ్యులు పాలకుర్తి చేరుకొని గుండాలను తరిమి కొట్టారు. ఈ సంఘటన తెలంగాణలో హింసాయుత తిరుగుబాట్లకు నాంది పలికింది.
మహాత్మా గాంధీ దృష్టిని ఆకర్షించిన రైతాంగ ఉద్యమాలు — ఆకునూరు, మాచిరెడ్డి పల్లి దేశముఖికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన ఉద్యమాలు.
ఆకునూరు, మాచిరెడ్డి దురంతాలపై పుస్తకం రచించినది — దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు.
ఆ దురంతాల గురించి ప్రచురించిన పత్రిక — ప్రీప్రెస్ జర్నల్.
1946 సం.లో నిజాం ప్రభుత్వం కమ్యూనిస్ట్లపై జరిపిన దాడిలో అరెస్టు అయిన వ్యక్తి — వి. అళ్వార్ స్వామి.
1946 సం. కమ్యూనిస్టు దాడులు అరికట్టేందుకు నిజాం ప్రభుత్వం వరంగల్, నల్గొండ జిల్లాల్లో సైనిక శిబిరాలు ఏర్పాటు చేశారు. కమ్యూనిష్టులు ప్రధాన కేంద్రాన్ని 'విజయవాడ'కు మార్చారు. విజయవాడను "స్టాలిన్గ్రాడ్" గా పిలిచేవారు.
1946 నవంబర్లో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీపై నిజాం ప్రభుత్వం నిషేధం విధించింది.
🥉 మూడవ దశ (1947 – 1948 సెప్టెంబర్ 17)
1947 జూన్ 12 — ఉస్మాన్ అలీఖాన్ సర్వస్వతంత్రుడని ప్రకటించుకున్నాడు.
ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్ సంస్థ కాశీం రజ్వీ నాయకత్వంలో రజాకార్లు అనే పారమిలటరీ దళం హిందువులను భయభ్రాంతులకు గురి చేసింది.
రజాకార్ల బాధల నుండి ప్రజలను కాపాడుటకు కమ్యూనిస్ట్లు పూనుకున్నారు.
సాయుధ పోరాటానికి అధికారికంగా పిలుపునిచ్చిన రోజు — 1947 సెప్టెంబర్ 11.
సాయుధ పోరాట ప్రకటన చేసిన కమ్యూనిస్ట్ నాయకులు:
📍 బద్దం ఎల్లారెడ్డి
📍 రావి నారాయణరెడ్డి
📍 ముఖ్దుం మొయినుద్దీన్
సాయుధ పోరాటం తర్వాత కమ్యూనిస్ట్లు ఆంధ్ర మహాసభను వదిలిపెట్టి కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ పేరుతో తిరుగుబాటు ప్రారంభించారు.
తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం కోసం కమ్యూనిస్ట్లు "త్రివ్యూహ పద్ధతి" పాటించారు:
- గెరిల్లా దళాలు — భూస్వాములు, వడ్డీ వ్యాపారుల ఇళ్ళపై, పోలీస్ స్టేషన్లపై దాడి.
- గ్రామ రక్షక దళాలు — గ్రామాల్లోకి వచ్చే రజాకార్లు, నిజాం సైనికులకు వ్యతిరేకంగా పని చేశారు.
- విధ్వంసక దళాలు — రజాకార్ల, పోలీసుల, సైన్యం వాహనాలు వెళ్ళకుండా వంతెనలను నాశనం చేశాయి.
🏁 నాల్గవ దశ (1948 సెప్టెంబర్ 17 – 1951 అక్టోబర్ 21)
పోలీసు చర్య (ఆపరేషన్ పోలో) తర్వాత కమ్యూనిస్ట్లు అజ్ఞాతంలోకి వెళ్ళారు.
ఆపరేషన్ పోలో అనంతరం సాయుధ పోరాటం యూనియన్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా కొనసాగించాలి — అని ప్రకటన చేసిన కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ కార్యదర్శి రణదివే.
హైదరాబాద్లో పర్యటించిన తర్వాత తెలంగాణ గడ్డపై ఒక్క కమ్యూనిస్ట్ని ఉండనివ్వనని పేర్కొన్నది — సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్.
కమ్యూనిస్టులను అణచివేయుటకు సర్వాధికారాలు పొందిన వ్యక్తి — జనరల్ జె.ఎన్. చౌదరి.
కమ్యూనిస్ట్ పార్టీపై నిషేధం ఎత్తివేసింది — 1951 అక్టోబర్ 21.
1951 డిసెంబర్లో రావి నారాయణ రెడ్డి నల్గొండ పార్లమెంట్ స్థానం నుండి దాదాపు 3 లక్షల మెజారిటీతో గెలిచాడు.
💔 సాయుధ పోరాటం అణచివేసే సమయంలో జరిగిన హింసాత్మక సంఘటనలు
🩸 బైరాన్ పల్లి సంఘటన
- నాయకుడు — ఇమ్మడి రాజిరెడ్డి
- 88 మంది బైరాన్పల్లి గ్రామ ప్రజలను రజాకార్లు కాల్చి చంపారు.
- బైరాన్ పల్లి దురంతంపై కాళోజి నారాయణరావు రాసిన గేయం — "కాలంబు రాగానే కాటేసి తీరాలె"
🩸 గుండ్రాం పల్లి సంఘటన
- గుండ్రాం పల్లి ప్రాంత రజాకార్ల నాయకుడు — సైదీమెయిల్
- ఇతని నాయకత్వంలో రజాకార్లు గుండ్రాంపల్లి ప్రజలను నీరు లేని బావిలో వేసి సామూహిక దహనం చేశారు.
🩸 ఇతర ఘటనలు
ఆరుట్ల, రేణుగుంట, రాయిపాడు, మాచిరెడ్డి పల్లి గ్రామాల్లో పోలీసులు, రజాకార్లు ప్రజలను కాల్చి చంపారు.
సర్దార్ వల్లబాయి పటేల్ ఈ సంఘటన గురించి పార్లమెంట్లో ప్రకటన చేశాడు.
🇮🇳 నిజాం విలీనం — ఆపరేషన్ పోలో
నిజాం ఎవరి ద్వారా ఇండియన్ యూనియన్లో సంధి రాయబారం నడిపింది?
👉 ప్రధాని చతారి నవాబ్
ఉస్మాన్ అలీఖాన్ భారత ప్రభుత్వంతో "యధాతథ ఒప్పందం" కుదుర్చుకున్నది — 1947 నవంబర్ 29.
యధాతథ ఒప్పందం ద్వారా భారతసైన్యం హైదరాబాద్ నుండి విరమించబడింది.
"ఆపరేషన్ పోలో" తర్వాత 1948 సెప్టెంబర్ 17న నిజాం సంస్థానం భారత యూనియన్ లో విలీనం అయింది.
కమ్యూనిస్ట్ల దాడుల వలన 4000 గ్రామాల్లో నిజాం ప్రభుత్వం నామరూపాల్లేకుండా పోయింది.
📝 పరీక్షా దృష్టితో ముఖ్యమైన అంశాలు — Exam Point of View
- తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం కాలం: 1946 – 1951
- ప్రారంభం: 1946 — జమిందార్లపై సాయుధ పోరాటం ఆరంభం
- ముఖ్య కారణాలు: నాగువడ్డీ, భూ స్వామి వ్యవస్థ, వెట్టి చాకిరి (బగేలా), లెవీ విధానం, రాజకీయ చైతన్యం
- జమిందార్ల పేర్లు: దేశముఖ్, దేశ్పాండే, జాగీర్దార్
- రాజకీయ పాఠశాలలు: కంకిపాడు (ఎన్.జి. రంగా), జగిత్యాల (పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య, చండ్రా రాజేశ్వరరావు)
- ఆంధ్ర మహాసభ 11వ సమావేశం: 1944, భువనగిరి — కమ్యూనిస్టుల ఆధీనం
- పాలకుర్తి ఘటన: 1946 — తెలంగాణ హింసాయుత తిరుగుబాటుకు నాంది
- ఆకునూరు, మాచిరెడ్డి పల్లి దురంతాలు: గాంధీ దృష్టిని ఆకర్షించిన ఉద్యమాలు — పుస్తకం: దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు
- 1946 నవంబర్: కమ్యూనిస్ట్ పార్టీపై నిజాం ప్రభుత్వం నిషేధం
- సాయుధ పోరాట ప్రకటన: 1947 సెప్టెంబర్ 11 — బద్దం ఎల్లారెడ్డి, రావి నారాయణరెడ్డి, ముఖ్దుం మొయినుద్దీన్
- త్రివ్యూహ పద్ధతి: గెరిల్లా దళాలు, గ్రామ రక్షక దళాలు, విధ్వంసక దళాలు
- బైరాన్ పల్లి: 88 మంది ప్రజలను రజాకార్లు కాల్చిచంపారు — నాయకుడు: ఇమ్మడి రాజిరెడ్డి — కాళోజి గేయం: "కాలంబు రాగానే కాటేసి తీరాలె"
- గుండ్రాం పల్లి: రజాకార్ల నాయకుడు సైదీమెయిల్ — ప్రజలను నీరులేని బావిలో వేసి సామూహిక దహనం
- యధాతథ ఒప్పందం: 1947 నవంబర్ 29 — ఉస్మాన్ అలీఖాన్ & భారత ప్రభుత్వం
- ఆపరేషన్ పోలో: 1948 సెప్టెంబర్ 17 — నిజాం విలీనం
- 4000 గ్రామాలు: నిజాం పాలన నామరూపాలు లేకుండా పోయిన ప్రాంతాలు
- రణదివే: ఆపరేషన్ పోలో అనంతరం యూనియన్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా పోరాట కొనసాగింపు ప్రకటన
- సర్దార్ పటేల్: "తెలంగాణలో కమ్యూనిస్ట్ని ఉండనివ్వను" — జనరల్ జె.ఎన్. చౌదరికి సర్వాధికారాలు
- నిషేధం ఎత్తివేత: 1951 అక్టోబర్ 21 — కమ్యూనిస్ట్ పార్టీపై నిషేధం ఎత్తివేయబడింది
- రావి నారాయణ రెడ్డి: 1951 డిసెంబర్ — నల్గొండ పార్లమెంట్ స్థానం నుండి 3 లక్షల మెజారిటీతో విజయం
No comments:
Post a Comment