తెలంగాణ చరిత్ర - సంస్కృతి
తెలంగాణ ప్రాంతం - జైన, బౌద్ధ మతాలు
🪷 జైనమతం
- బౌద్ధమతం కన్నా జైనమతం ముందే తెలంగాణాకు చేరుకుంది.
- మొదటి తీర్థంకరుడు రిషభనాథుడు కుమారుడు బాహుబలి.
- అశ్మక పోతన / బోధన్ రాజు బాహుబలి.
- బాహుబలి ప్రతిరూపం - గోమఠేశ్వర విగ్రహం.
- బోధన్ విగ్రహానికి ప్రతిరూపం కర్ణాటక శ్రావణబెళగోళలో బాహుబలి విగ్రహం (ఈ విగ్రహం ఇంద్రగిరి శిఖరంపై ఉంది).
- బాహుబలి విగ్రహం ఎదుట చంద్రగిరి పర్వతంపైన సల్లేఖనవ్రతం ఆచరించి మరణించింది చంద్రగుప్త మౌర్యుడు.
- విశ్వబ్రాహ్మణులు మొదట జైనులు.
- జైన భక్తిని బట్టి గోమఠీయులు అనే పేరు కోమటులుగా మారింది.
- జైన సాహిత్యానికి సంబంధించి పంపకవి, జినవల్లభుడు, సోమదేవసూరి మొదలగువారు రచించిన కన్నడ, సంస్కృత గ్రంథాలు ఆధారం.
- గణపతి దేవుడి కాలంలో తిక్కన సోమయాజి వలన జైనం అంతరించింది.
- జైనులను పాల్కురికి సోమనాధుడు నిందించాడు.
- ప్రస్తుతం పూజలతో అలరారుతున్న జైనమందిరాలు - కొలనుపాక, హైదరాబాద్ సుల్తాన్బజార్.
🏛️ తెలంగాణాలో జైన ప్రదేశాలు - జిల్లాలు
| జైన ప్రదేశం |
జిల్లా |
| బోధన్, జానకంపేట | నిజామాబాద్ |
| పటాన్చెరువు, జోగిపేట | మెదక్ |
| జైనథ్ | అదిలాబాద్ |
| హన్మకొండ, కోట | వరంగల్ |
| భద్రగిరి | ఖమ్మం |
| పూడూర్, అలంపూర్ | మహబూబ్ నగర్ |
| నాగార్జునసాగర్, కొలనుపాక | నల్గొండ |
| వేములవాడ, శనిగరం, మంధని, నగునూరు, ధర్మపురి, మన్నెం పల్లి, కప్పారావుపేట | కరీంనగర్ |
☸️ బౌద్ధమతం
- కోస్తాంధ్ర కన్నా ముందే బౌద్ధమతం తెలంగాణా ప్రాంతంలో ఉంది.
- బుద్ధుని శిష్యుడు మహాకాత్యాయనుడు అశ్మకరాజుకు బౌద్ధధర్మ దీక్ష ఇచ్చినట్లు విమానవత్తు చెప్పింది.
- అశ్మక రాజధాని - పోతన / బోధన్.
- బుద్ధుని శిష్యుడు - కొండన (తెలుగు వ్యక్తి).
- సెరివణిజ జాతకం తెలివాహిని నది దాటితే వచ్చే ఆంధ్రనగరాన్ని పేర్కొంది. మహానదికి ఉపనది తెలివాహిని నది.
- కోటిలింగాల, ధూళికట్ట స్థూపాలు 400 సంవత్సరాల నాటివని వి.వి. కృష్ణమూర్తి బ్రాహ్మీలిపి ఆధారంగా కనుగొన్నాడు.
- నాణాలు - కొండాపూర్ (మెదక్), కోటిలింగాల (కరీంనగర్) దగ్గర లభ్యమయ్యాయి.
- బౌద్ధ లోహ ప్రతిమ లభించిన ప్రదేశం - నేలకొండపల్లి (ఖమ్మం).
- బౌద్ధ విశేషాలు వెలుగులోకి వచ్చిన ప్రదేశం - ఫణిగిరి (నల్గొండ).
- బౌద్ధ స్తూపాలు చారిత్రక అవశేషాలు: వరంగల్ జిల్లా నర్సంపేట దగ్గర గ్రామం - బుద్ధారం. బుద్ధారం తెలంగాణాలో బౌద్ధమత వ్యాప్తిని సూచిస్తుంది.
- ప్రస్తుతం (ఆనంద బుద్ధ విహార్) హైదరాబాద్ మహేంద్రగిరిపై ప్రసిద్ధి చెందిన బౌద్ధ విహారం, ధమ్మ ప్రచార కేంద్రం కలదు.
- రాజధాని నుండి వెలువడుతున్న బౌద్ధపత్రికలు - మిసిమి (తెలుగు), సుహృల్లేఖ (ఇంగ్లీష్).
📍 జిల్లాల వారిగా బౌద్ధస్థూపాలు
| జిల్లా |
బౌద్ధస్థూపాలు / ప్రాంతాలు |
| నిజామాబాద్ | బోధన్ |
| మెదక్ | కొండాపురం |
| కరీంనగర్ | కోటిలింగాల, ధూళికట్ట, పాశిగాం, మీర్జంపేట |
| నల్గొండ | నాగార్జున కొండ, తిరుమలగిరి, ఫణిగిరి, గాజుల బండ, ఏలేశ్వరం |
| ఖమ్మం | నేలకొండ స్థూపం, అశ్వరావుపేట, కాపవరం |
No comments:
Post a Comment