భారత రాష్ట్రపతులు | List of Presidents of India

భారత రాజ్యాంగం – 5వ భాగము (Part V)

భారత రాష్ట్రపతులు – సమగ్ర చరిత్ర & విశేషాంశాలు

[డాక్టర్ బాబూ రాజేంద్రప్రసాద్ నుండి శ్రీమతి ద్రౌపది ముర్ము వరకు – Up-to-Date Compendium]

గణతంత్ర భారతావని అధినేతలు: 1950 జనవరి 26న గణతంత్ర రాజ్యంగా అవతరించిన నాటి నుండి భారతదేశానికి ఇప్పటివరకు 15 మంది వ్యక్తులు పూర్తికాల రాష్ట్రపతులుగా పనిచేశారు. ముగ్గురు విశిష్ట ప్రముఖులు తాత్కాలిక రాష్ట్రపతులుగా సేవలందించారు. వీరి పదవీకాలాలు, చారిత్రక ఘట్టాలు మరియు రాజ్యాంగ పరిణామాల పూర్తి సమాచారం క్రింద ఇవ్వబడింది.

భారత రాష్ట్రపతుల జీవిత విశేషాలు & చారిత్రక ప్రాధాన్యత (1 నుండి 15)

1. డాక్టర్ బాబూ రాజేంద్రప్రసాద్ (1950 – 1962):

• భారతదేశ తొలి రాష్ట్రపతి; అత్యధిక కాలం (12 సంవత్సరాల పైగా), మరియు రెండుసార్లు ఎన్నికైన ఏకైక రాష్ట్రపతి.
• రాజ్యాంగ పరిషత్ (Constituent Assembly) శాశ్వత అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరించారు. ఉపరాష్ట్రపతి పదవి చేపట్టకుండా నేరుగా రాష్ట్రపతి అయిన మొదటి వ్యక్తి.
• ప్రసిద్ధ రచనలు: "India Divided", "Atmakatha", "Satyagraha in Champaran".
• హిందూ కోడ్ బిల్లు (Hindu Code Bill) విషయమై ప్రధాని నెహ్రూ మంత్రిమండలితో విభేదించి పునఃపరిశీలనకై వెనక్కి పంపారు. హిందీని అధికార భాషగా అమలు చేయాలని గట్టిగా కోరారు. 1962 లో భారతరత్న పొందారు.

2. డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ (1962 – 1967):

• ప్రముఖ విద్యావేత్త మరియు 'తాత్విక రాష్ట్రపతి'గా (Philosopher President) ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందారు. దక్షిణ భారతదేశం (తమిళనాడు/ఆంధ్ర నేపథ్యం) నుండి ఎన్నికైన తొలి రాష్ట్రపతి.
• ఉపరాష్ట్రపతిగా (1952-62 రెండు పర్యాయాలు) పనిచేసి రాష్ట్రపతి అయిన మొదటి వ్యక్తి. సోవియట్ రష్యాలో భారత రాయబారిగా పనిచేసి రాష్ట్రపతి అయిన మొదటి వ్యక్తి.
• వీరి జన్మదినమైన సెప్టెంబర్ 5వ తేదీని భారతదేశంలో 'జాతీయ ఉపాధ్యాయుల దినోత్సవం'గా జరుపుకుంటారు.
• 1962 చైనా యుద్ధ సమయంలో రక్షణ మంత్రి వి.కె. కృష్ణమీనన్ తొలగింపునకు నెహ్రూ ప్రభుత్వంపై ఒత్తిడి తెచ్చారు. వీరి కాలంలోనే 1962 లో దేశంలో మొదటిసారి జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితి (Art 352) విధించబడింది.
• రచనలు: "Indian Philosophy", "The Hindu View of Life", "An Idealist View of Life". (1954 లోనే తొలి భారతరత్న గ్రహీత).

3. డాక్టర్ జాకిర్ హుస్సేన్ (1967 – 1969):

• భారతదేశపు మొదటి ముస్లిం రాష్ట్రపతి; మరియు ఉపరాష్ట్రపతిగా పనిచేసి రాష్ట్రపతి అయిన 2వ వ్యక్తి.
• జామియా మిలియా ఇస్లామియా, అలీఘర్ ముస్లిం విశ్వవిద్యాలయాల ఉపకులపతిగా (VC) పనిచేసిన ప్రముఖ విద్యావేత్త.
• అతి తక్కువ కాలం (సుమారు 2 సంవత్సరాలు) పనిచేసిన రాష్ట్రపతి; పదవిలో ఉండగానే మరణించిన మొదటి రాష్ట్రపతి (1969 మే 3న మరణించారు). 1963 లో భారతరత్న పొందారు.

4. వరాహగిరి వేంకట గిరి - వి.వి. గిరి (1969 – 1974):

• మొదటి తాత్కాలిక రాష్ట్రపతిగా పనిచేసి, ఆ తర్వాత పూర్తికాల రాష్ట్రపతిగా ఎన్నికైన ఏకైక వ్యక్తి.
• చరిత్రలోనే ఏ రాజకీయ పార్టీ అధికారిక మద్దతు లేకుండా స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా (ఇందిరాగాంధీ 'అంతరాత్మ ప్రబోధం' పిలుపుతో) గెలిచిన ఏకైక రాష్ట్రపతి.
• రెండవ ప్రాధాన్యత ఓట్ల లెక్కింపు ద్వారా (Second Preference Votes) మరియు అతి తక్కువ మెజారిటీతో నెగ్గిన ఏకైక రాష్ట్రపతి (పోటీదారు: నీలం సంజీవరెడ్డి).
• తన ఎన్నిక వివాదంపై వ్యక్తిగతంగా స్వయంగా సుప్రీంకోర్టుకు హాజరై సాక్ష్యమిచ్చిన ఏకైక రాష్ట్రపతి. అఖిల భారత ట్రేడ్ యూనియన్ కాంగ్రెస్ (AITUC) వ్యవస్థాపకుల్లో ఒకరైన కార్మిక నాయకుడు. 1975 లో భారతరత్న పొందారు.

5. ఫక్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్ (1974 – 1977):

• రెండవ ముస్లిం రాష్ట్రపతి; మరియు పదవిలో ఉండగానే అకాల మరణం చెందిన రెండవ రాష్ట్రపతి (1977 ఫిబ్రవరిలో మరణించారు).
• ఉపరాష్ట్రపతి కాకుండా నేరుగా రాష్ట్రపతి అయిన 2వ వ్యక్తి.
• 1975 జూన్ 25న ఇందిరాగాంధీ కేబినెట్ ఆమోదం లేకుండా కేవలం ఆమె మౌఖిక సలహాపైనే వివాదాస్పద 'అంతర్గత జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితి' (Internal Emergency) ఆర్డినెన్స్‌పై సంతకం చేశారనే తీవ్ర విమర్శను ఎదుర్కొన్నారు.

6. నీలం సంజీవరెడ్డి (1977 – 1982):

• భారత చరిత్రలో ఎలాంటి పోటీ లేకుండా ఏకగ్రీవంగా (Unopposed) ఎన్నికైన ఏకైక రాష్ట్రపతి.
• లోక్‌సభ స్పీకర్‌గా రెండుసార్లు పనిచేసి రాష్ట్రపతి అయిన ఏకైక వ్యక్తి. ఆంధ్రప్రదేశ్ తొలి ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసి రాష్ట్రపతి అయ్యారు (CM → Speaker → President).
• గతంలో అత్యంత పిన్న వయస్సులో (64 సంవత్సరాల 2 నెలలు) రాష్ట్రపతి అయిన రికార్డు వీరి పేరిట ఉండేది.
• చరణ్ సింగ్ ప్రభుత్వం బలపరీక్షకు ముందే పడిపోయినప్పుడు బాబూ జగ్జీవన్ రామ్‌కు అవకాశం ఇవ్వకుండా లోక్‌సభను రద్దు చేశారనే విమర్శలు ఎదుర్కొన్నారు.
• 1977 జూలై 25న ప్రమాణం చేశారు. అప్పటి నుండి నేటివరకు భారత రాష్ట్రపతులందరూ జూలై 25వ తేదీనే ప్రమాణస్వీకారం చేసే సాంప్రదాయం మొదలైంది.

7. జ్ఞానీ జైల్ సింగ్ (1982 – 1987):

• భారతదేశపు మొదటి సిక్కు రాష్ట్రపతి. పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రిగా, కేంద్ర హోంమంత్రిగా పనిచేశారు.
• వీరి హయాంలోనే స్వర్ణదేవాలయంలో ఆపరేషన్ బ్లూస్టార్ (1984), ఇందిరాగాంధీ హత్య, మరియు ఢిల్లీ సిక్కు వ్యతిరేక అల్లర్లు జరిగాయి.
• ఇందిరాగాంధీ మరణానంతరం పార్లమెంటరీ పార్టీ ఎన్నుకోకముందే తన విచక్షణాధికారంతో రాజీవ్ గాంధీని ప్రధానిగా నియమించారు.
• 1986 లో వివాదాస్పదమైన 'ఇండియన్ పోస్టాఫీస్ సవరణ బిల్లు' పై పాకెట్ వీటో (Pocket Veto) ను వినియోగించిన ఏకైక రాష్ట్రపతి. రాజీవ్ గాంధీ ప్రభుత్వంతో విభేదించి బోఫోర్స్ కుంభకోణంపై వివరణ కోరారు.

8. ఆర్. వెంకటరామన్ - రామస్వామి వెంకటరామన్ (1987 – 1992):

• ఉపరాష్ట్రపతిగా పనిచేసి రాష్ట్రపతి అయిన 4వ వ్యక్తి. కేంద్ర ఆర్థిక, రక్షణ శాఖల మంత్రిగా విశేష సేవలందించిన న్యాయకోవిదుడు.
• తన 5 ఏళ్ల పదవీకాలంలో నలుగురు ప్రధానమంత్రులతో (రాజీవ్ గాంధీ, వి.పి. సింగ్, చంద్రశేఖర్, పి.వి. నరసింహారావు) కలిసి పనిచేసిన అరుదైన రాష్ట్రపతి.
• 1989 లో హంగ్ లోక్‌సభ ఏర్పడినప్పుడు ఏకైక అతిపెద్ద పార్టీ నాయకుడిని (వి.పి. సింగ్) ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు ఆహ్వానించే సాంప్రదాయానికి నాంది పలికారు. సంకీర్ణ ప్రభుత్వాల యుగానికి శ్రీకారం చుట్టారు.
• ఎంపీల జీతభత్యాల పెంపు బిల్లుపై అబ్సల్యూట్ వీటో (Absolute Veto) ను ప్రయోగించారు. ప్రసిద్ధ గ్రంథం: "My Presidential Years".

9. డాక్టర్ శంకర్ దయాళ్ శర్మ (1992 – 1997):

• ఉపరాష్ట్రపతిగా పనిచేసి రాష్ట్రపతి అయిన 5వ వ్యక్తి. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ గవర్నర్‌గా కూడా పనిచేశారు (Governor → Vice President → President).
• వీరి పదవీకాలంలో కూడా నలుగురు ప్రధానులు (పి.వి. నరసింహారావు, ఎ.బి. వాజ్‌పేయి, హెచ్.డి. దేవెగౌడ, ఐ.కె. గుజ్రాల్) పనిచేశారు.
• 1996 లో అతిపెద్ద పార్టీ నాయకుడైన అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయిని 13 రోజుల ప్రభుత్వ ప్రధానిగా ఆహ్వానించారు.
• వీరి కాలంలోనే బాబ్రీ మసీదు విధ్వంసం (1992 డిసెంబర్ 6) జరిగింది. కేంద్ర ప్రభుత్వం ఎన్నికల ప్రచార కాలాన్ని 21 నుండి 14 రోజులకు కుదిస్తూ తెచ్చిన ఆర్డినెన్స్‌ను పునఃపరిశీలనకు వెనక్కి పంపారు.

10. కె.ఆర్. నారాయణన్ - కొచ్చెరిల్ రామన్ నారాయణన్ (1997 – 2002):

• భారతదేశపు తొలి దళిత రాష్ట్రపతి; కేరళ నుండి ఎన్నికైన మొదటి రాష్ట్రపతి.
• లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ విద్యార్థి, విదేశీ దౌత్యవేత్త (చైనా, అమెరికాల్లో రాయబారిగా పనిచేశారు).
• రాష్ట్రపతిగా ఉంటూ సాధారణ పౌరునివలె పోలింగ్ బూత్‌కు వెళ్లి లైన్‌లో నిలబడి సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో ఓటు హక్కు వినియోగించుకున్న తొలి రాష్ట్రపతి.
• అత్యధిక మెజారిటీతో (95% పైగా ఓట్లతో) ఎన్నికయ్యారు. తానేమీ కేవలం 'రబ్బరు స్టాంపు' రాష్ట్రపతిని కానని, 'కార్యాచరణ రాష్ట్రపతిని' (Working President) అని చాటారు.
• 1997 లో యూపీలో కళ్యాణ్ సింగ్ ప్రభుత్వంపై, 1998 లో బీహార్ రబ్రీదేవి ప్రభుత్వంపై ఆర్టికల్ 356 విధించాలనే కేంద్ర కేబినెట్ సిఫారసులను ధైర్యంగా పునఃపరిశీలనకు తిప్పిపంపారు.
• ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు మద్దతు ఇచ్చే పార్టీల నుండి మద్దతు లేఖలు (Letters of Support) సమర్పించాలనే నూతన సంప్రదాయాన్ని ప్రవేశపెట్టారు.

11. డాక్టర్ ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం (2002 – 2007):

• ఎలాంటి రాజకీయ నేపథ్యం లేకుండా నేరుగా ఎన్నికైన శాస్త్రవేత్త రాష్ట్రపతి; "ప్రజా రాష్ట్రపతి" (People's President) మరియు "భారత క్షిపణి పితామహుడు" (Missile Man of India).
• తమిళనాడులోని రామేశ్వరంలో జన్మించారు. పోఖ్రాన్-2 అణుపరీక్షలు, పృథ్వి, అగ్ని క్షిపణుల రూపకర్త. రాష్ట్రపతి కాకముందే 1997 లో భారతరత్న పొందారు.
• 2006 లో 'లాభదాయక పదవుల సవరణ బిల్లు' (Office of Profit Bill) విషయంలో తన సస్పెన్సివ్ వీటో (Suspensive Veto) ను వినియోగించి పునఃపరిశీలనకు పంపారు.
• రచనలు: "Wings of Fire" (ఒక విజేత ఆత్మకథ), "India 2020", "Ignited Minds", "Guiding Souls".

12. శ్రీమతి ప్రతిభా దేవీసింగ్ పాటిల్ (2007 – 2012):

• భారతదేశానికి ఎన్నికైన మొట్టమొదటి మహిళా రాష్ట్రపతి (First Woman President of India). మహారాష్ట్రకు చెందినవారు.
• రాష్ట్రపతి కాకముందు రాజస్థాన్ గవర్నర్‌గా, అంతకుముందు రాజ్యసభ డిప్యూటీ చైర్‌పర్సన్‌గా సేవలందించారు.
• 2007 ఎన్నికల్లో ఎన్డీఏ అభ్యర్థి, అప్పటి ఉపరాష్ట్రపతి భైరాన్‌సింగ్ షెకావత్‌పై విజయం సాధించారు.
• సుఖోయ్-30 MKI యుద్ధ విమానంలో ప్రయాణించిన తొలి మహిళా రాష్ట్రపతిగా రికార్డు సృష్టించారు. దాదాపు 35 మందికి పైగా ఖైదీల ఉరిశిక్షలను యావజ్జీవంగా మార్చి రికార్డు స్థాయిలో క్షమాభిక్ష అధికారాలను (Art 72) వినియోగించారు.

13. ప్రణబ్ ముఖర్జీ (2012 – 2017):

• పశ్చిమ బెంగాల్ నుండి రాష్ట్రపతి అయిన మొట్టమొదటి వ్యక్తి. దశాబ్దాల పాటు ఆర్థిక, విదేశీ, రక్షణ శాఖల కేంద్ర మంత్రిగా, లోక్‌సభ సభా నాయకుడిగా విశేష అనుభవం గల రాజనీతిజ్ఞుడు.
• 2012 ఎన్నికల్లో పి.ఎ. సంగ్మాపై ఘన విజయం సాధించి 13వ రాష్ట్రపతిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు.
• తీవ్రవాదులు అజ్మల్ కసబ్ (ముంబై దాడుల దోషి), అఫ్జల్ గురు (పార్లమెంట్ దాడి దోషి), యాకూబ్ మీమన్‌ల క్షమాభిక్ష పిటిషన్లను తిరస్కరించి కఠిన వైఖరి ప్రదర్శించారు.
• రాష్ట్రపతి సంబోధనలో 'హిస్ ఎక్సలెన్సీ' (His Excellency) అనే వలసపాలన పదాన్ని తొలగించి, సాంప్రదాయ 'రాష్ట్రపతి మహోదయ్' పద్ధతిని ప్రవేశపెట్టారు.
• 2019 లో భారతదేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన 'భారతరత్న' అందుకున్నారు. గ్రంథాలు: "The Turbulent Years", "The Coalition Years", "The Presidential Years".

14. రామ్‌నాథ్ కోవింద్ (2017 – 2022):

• భారతదేశానికి రెండవ దళిత రాష్ట్రపతి; మరియు ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రం నుండి ఎన్నికైన తొలి రాష్ట్రపతి.
• రాష్ట్రపతి కాకముందు బీహార్ గవర్నర్‌గా, రెండుసార్లు రాజ్యసభ సభ్యుడిగా, సుప్రీంకోర్టు సీనియర్ న్యాయవాదిగా సేవలందించారు.
• 2017 ఎన్నికల్లో ప్రతిపక్షాల ఉమ్మడి అభ్యర్థి, మాజీ లోక్‌సభ స్పీకర్ మీరా కుమార్‌పై 65.65% ఓట్లతో విజయం సాధించారు.
• వీరి హయాంలోనే ఆర్టికల్ 370 రద్దు, జమ్మూ & కాశ్మీర్ పునర్వ్యవస్థీకరణ, పౌరసత్వ సవరణ చట్టం (CAA), వ్యవసాయ చట్టాలు మరియు నూతన నేర న్యాయ సంస్కరణ బిల్లులు ఆమోదం పొందాయి.
• పదవీకాలం ముగిసిన అనంతరం 'వన్ నేషన్ - వన్ ఎలక్షన్' (జమిలి ఎన్నికలు) ఉన్నతస్థాయి కమిటీకి ఛైర్మన్‌గా నియమితులయ్యారు.

15. శ్రీమతి ద్రౌపది ముర్ము (2022 – ప్రస్తుత రాష్ట్రపతి):

• భారతదేశపు మొట్టమొదటి గిరిజన రాష్ట్రపతి (First Tribal President - సంతాల్ గిరిజన తెగ), రెండవ మహిళా రాష్ట్రపతి, మరియు ఒడిశా నుండి ఎన్నికైన తొలి రాష్ట్రపతి.
• స్వతంత్ర భారతదేశంలో (1947 ఆగస్టు 15 తర్వాత - 1958 జూన్ 20న) జన్మించిన తొలి రాష్ట్రపతి.
• భారతదేశ చరిత్రలోనే అత్యంత పిన్న వయస్కురాలైన రాష్ట్రపతి (Youngest President of India): 64 సంవత్సరాల 1 నెల వయస్సులోనే బాధ్యతలు చేపట్టి, నీలం సంజీవరెడ్డి (64 ఏళ్ల 2 నెలలు) రికార్డును అధిగమించారు.
• రాష్ట్రపతి కాకముందు ఝార్ఖండ్ రాష్ట్రానికి తొలి మహిళా గవర్నర్‌గా (2015-2021) మరియు ఒడిశాలో మంత్రిగా పనిచేశారు. 2007 లో ఒడిశా అసెంబ్లీ ఉత్తమ ఎమ్మెల్యేగా 'నీలకంఠ అవార్డు' అందుకున్నారు.
• 2022 జూలై 25న భారత 15వ రాష్ట్రపతిగా భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ ఎన్.వి. రమణ సమక్షంలో ప్రమాణస్వీకారం చేశారు. (ఎన్నికల్లో యశ్వంత్ సిన్హాపై 64.03% ఓట్లతో గెలుపొందారు).

భారత తాత్కాలిక రాష్ట్రపతులు | Acting Presidents of India

1. వి.వి. గిరి: 1969 మే 3 నుండి జూలై 20 వరకు (డాక్టర్ జాకిర్ హుస్సేన్ అకాల మరణం వల్ల అప్పటి ఉపరాష్ట్రపతిగా తాత్కాలిక బాధ్యతలు చేపట్టారు; రాష్ట్రపతి ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడానికి రాజీనామా చేశారు).
2. జస్టిస్ మహమ్మద్ హిదయతుల్లా (CJI): 1969 జూలై 20 నుండి ఆగస్టు 24 వరకు. రాష్ట్రపతి, ఉపరాష్ట్రపతి పదవులు రెండూ ఖాళీగా ఉన్నప్పుడు సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా ఉంటూ తాత్కాలిక రాష్ట్రపతిగా పనిచేసిన ఏకైక CJI (తరువాతి కాలంలో 1979-84 లో ఉపరాష్ట్రపతిగా కూడా పనిచేశారు).
3. బి.డి. జెట్టి (బాసప్ప దానప్ప జెట్టి): 1977 ఫిబ్రవరి 11 నుండి జూలై 25 వరకు (ఫక్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్ మరణం వల్ల అప్పటి ఉపరాష్ట్రపతిగా తాత్కాలిక బాధ్యతలు నిర్వహించారు).

రాష్ట్రపతుల ప్రత్యేక వర్గీకరణలు | Key Classifications

1. ఉపరాష్ట్రపతిగా పనిచేసి → రాష్ట్రపతి అయినవారు (మొత్తం 6 గురు):

1. డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ | 2. డాక్టర్ జాకిర్ హుస్సేన్ | 3. వి.వి. గిరి | 4. ఆర్. వెంకటరామన్ | 5. డాక్టర్ శంకర్ దయాళ్ శర్మ | 6. కె.ఆర్. నారాయణన్.

2. ఉపరాష్ట్రపతి కాకుండానే నేరుగా → రాష్ట్రపతి అయినవారు (మొత్తం 9 మంది):

1. డాక్టర్ బాబూ రాజేంద్రప్రసాద్ | 2. ఫక్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్ | 3. నీలం సంజీవరెడ్డి | 4. జ్ఞానీ జైల్ సింగ్ | 5. డాక్టర్ ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం | 6. శ్రీమతి ప్రతిభా పాటిల్ | 7. ప్రణబ్ ముఖర్జీ | 8. రామ్‌నాథ్ కోవింద్ | 9. శ్రీమతి ద్రౌపది ముర్ము.

3. ఉపరాష్ట్రపతులుగా పనిచేసినప్పటికీ → రాష్ట్రపతులు కాలేకపోయినవారు:

1. గోపాల్ స్వరూప్ పాఠక్ (G.S. Pathak) | 2. బి.డి. జెట్టి (B.D. Jatti) | 3. జస్టిస్ మహమ్మద్ హిదయతుల్లా | 4. కృష్ణకాంత్ (పదవిలో ఉండగా మరణించిన ఏకైక ఉపరాష్ట్రపతి) | 5. భైరాన్‌సింగ్ షెకావత్ | 6. మహమ్మద్ హమీద్ అన్సారీ | 7. ఎం. వెంకయ్య నాయుడు | 8. జగదీప్ ధన్‌ఖడ్.

భారత రాష్ట్రపతులు (1950 – 2026) – సమగ్ర మాస్టర్ పట్టిక | Master Table

↔️ క్రింది పట్టికను సమాంతరంగా (Horizontal) స్క్రోల్ చేసి 15 మంది రాష్ట్రపతుల పూర్తి వివరాలను ఒకేచోట చూడవచ్చు:

క్ర.సం	రాష్ట్రపతి పేరు	పదవీకాలం	స్వరాష్ట్రం	కీలక విశేషాలు / రికార్డులు
1	డా. బాబూ రాజేంద్రప్రసాద్	1950 – 1962	బీహార్	తొలి రాష్ట్రపతి, 2 పర్యాయాలు పనిచేసిన ఏకైక వ్యక్తి.
2	డా. సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్	1962 – 1967	తమిళనాడు	తొలి తాత్విక రాష్ట్రపతి, మొదటి ఉపరాష్ట్రపతి → రాష్ట్రపతి.
3	డా. జాకిర్ హుస్సేన్	1967 – 1969	ఆంధ్రప్రదేశ్ (జన్మస్థలం: హైదరాబాద్)	తొలి ముస్లిం రాష్ట్రపతి, పదవిలో మరణించిన తొలి వ్యక్తి.
–	వి.వి. గిరి (తాత్కాలిక)	మే 1969 – జూలై 1969	ఒడిశా (తెలుగు మూలాలు)	జాకిర్ హుస్సేన్ మరణంతో తొలి తాత్కాలిక రాష్ట్రపతి.
–	జస్టిస్ ఎం. హిదయతుల్లా (తాత్కాలిక)	జూలై 1969 – ఆగస్టు 1969	మహారాష్ట్ర / మధ్యప్రదేశ్	తాత్కాలిక రాష్ట్రపతిగా పనిచేసిన ఏకైక సుప్రీంకోర్టు CJI.
4	వి.వి. గిరి	1969 – 1974	ఒడిశా (బెర్హంపూర్)	స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా, 2వ ప్రాధాన్యత ఓట్లతో గెలిచిన ఏకైక వ్యక్తి.
5	ఫక్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్	1974 – 1977	అస్సాం	1975 ఎమర్జెన్సీ విధించినవారు, పదవిలో మరణించిన 2వ వ్యక్తి.
–	బి.డి. జెట్టి (తాత్కాలిక)	ఫిబ్రవరి 1977 – జూలై 1977	కర్ణాటక	అహ్మద్ మరణానంతరం తాత్కాలిక రాష్ట్రపతి.
6	నీలం సంజీవరెడ్డి	1977 – 1982	ఆంధ్రప్రదేశ్ (అనంతపురం)	ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికైన ఏకైక వ్యక్తి, లోక్‌సభ స్పీకర్ → రాష్ట్రపతి.
7	జ్ఞానీ జైల్ సింగ్	1982 – 1987	పంజాబ్	తొలి సిక్కు రాష్ట్రపతి, పాకెట్ వీటో (1986 పోస్టల్ బిల్లు) వాడిన ఏకైక వ్యక్తి.
8	ఆర్. వెంకటరామన్	1987 – 1992	తమిళనాడు	నలుగురు ప్రధానులతో పనిచేశారు, సంకీర్ణ ప్రభుత్వాల సంప్రదాయం.
9	డా. శంకర్ దయాళ్ శర్మ	1992 – 1997	మధ్యప్రదేశ్	ఉమ్మడి AP గవర్నర్ → ఉపరాష్ట్రపతి → రాష్ట్రపతి.
10	కె.ఆర్. నారాయణన్	1997 – 2002	కేరళ	తొలి దళిత రాష్ట్రపతి, ఎన్నికల్లో ఓటేసిన తొలి రాష్ట్రపతి.
11	డా. ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం	2002 – 2007	తమిళనాడు	తొలి శాస్త్రవేత్త రాష్ట్రపతి, మిస్సైల్ మ్యాన్, పీపుల్స్ ప్రెసిడెంట్.
12	శ్రీమతి ప్రతిభా పాటిల్	2007 – 2012	మహారాష్ట్ర	భారతదేశపు మొట్టమొదటి మహిళా రాష్ట్రపతి.
13	ప్రణబ్ ముఖర్జీ	2012 – 2017	పశ్చిమ బెంగాల్	బెంగాల్ నుండి తొలి వ్యక్తి, 2019 భారతరత్న గ్రహీత.
14	రామ్‌నాథ్ కోవింద్	2017 – 2022	ఉత్తర ప్రదేశ్	రెండవ దళిత రాష్ట్రపతి, యూపీ నుండి తొలి రాష్ట్రపతి.
15	శ్రీమతి ద్రౌపది ముర్ము	2022 – ప్రస్తుతం	ఒడిశా	తొలి గిరిజన రాష్ట్రపతి, అత్యంత పిన్న వయస్కురాలైన రాష్ట్రపతి.

రాష్ట్రపతులు – ముఖ్యమైన జీకే & పరీక్షల విశేషాలు | Quick Facts

• అత్యధిక రాష్ట్రపతులను అందించిన రాష్ట్రం: తమిళనాడు (డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్, ఆర్. వెంకటరామన్, డాక్టర్ ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం).
• అత్యధిక ప్రధానమంత్రులను అందించిన రాష్ట్రం: ఉత్తర ప్రదేశ్ (నెహ్రూ, లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి, ఇందిరాగాంధీ, చరణ్ సింగ్, రాజీవ్ గాంధీ, వి.పి. సింగ్, చంద్రశేఖర్, వాజ్‌పేయి).
• రాష్ట్రపతి పదవికి పోటీచేసిన మొట్టమొదటి మహిళ: మనోహర హోల్కర్ (1967). ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమరయోధురాలు కెప్టెన్ లక్ష్మీ సెహగల్ 2002 లో అబ్దుల్ కలాంపై వామపక్షాల ఉమ్మడి అభ్యర్థిగా పోటీ చేశారు.
• పదవిలో ఉండగా మరణించిన రాష్ట్రపతులు: డాక్టర్ జాకిర్ హుస్సేన్ (1969), ఫక్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్ (1977).

📌 పరీక్షల ప్రత్యేకం (Exam Point of View - Quick Revision Notes)

• అత్యంత పిన్న వయస్సులో రాష్ట్రపతి అయినవారు: శ్రీమతి ద్రౌపది ముర్ము (64 ఏళ్ల 1 నెల) [నీలం సంజీవరెడ్డి 64 ఏళ్ల 2 నెలల రికార్డు అధిగమించబడింది].
• ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికైన ఏకైక రాష్ట్రపతి: నీలం సంజీవరెడ్డి (1977).
• రెండవ ప్రాధాన్యత ఓట్లతో గెలిచిన ఏకైక రాష్ట్రపతి: వి.వి. గిరి (1969).
• పాకెట్ వీటో ఉపయోగించిన ఏకైక రాష్ట్రపతి: జ్ఞానీ జైల్ సింగ్ (1986 ఇండియన్ పోస్టల్ బిల్లు).
• సస్పెన్సివ్ వీటో ఉపయోగించిన రాష్ట్రపతి: డాక్టర్ ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం (2006 ఆఫీస్ ఆఫ్ ప్రాఫిట్ బిల్లు).
• తాత్కాలిక రాష్ట్రపతిగా పనిచేసిన ఏకైక భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI): జస్టిస్ ఎం. హిదయతుల్లా (1969).
• భారతరత్న పొందిన రాష్ట్రపతులు (6 గురు): డా. రాజేంద్రప్రసాద్, డా. సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్, డా. జాకిర్ హుస్సేన్, వి.వి. గిరి, డా. ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం, ప్రణబ్ ముఖర్జీ.
• జూలై 25న ప్రమాణస్వీకార సంప్రదాయం: 1977 లో నీలం సంజీవరెడ్డి నుండి ప్రారంభమై ఇప్పటివరకు నిరంతరాయంగా కొనసాగుతోంది.