Vedic Period Indian History Practice Quiz Set 4

📖 వేద నాగరికత (Vedic Civilization) Lecture Notes →

Vedic Literature & Vedangas Practice Test Set 4 | TSPSC, APPSC, UPSC Mock Test

భారతీయ చరిత్ర: వేద నాగరికత (క్రీ.పూ. 1500 - 600)

ఉపనిషత్తులు, వేదాంగాలు, బ్రాహ్మణాలు & సూత్ర వాఙ్మయం

ప్రశ్న 1 'ఉపనిషత్' (Upanishad) అనే పద విచ్ఛేదం (ఉప + ని + షద్) ఆధారంగా క్రింది వాటిలో అత్యంత ఖచ్చితమైన సాహిత్యక అంతరార్థం ఏది?
సరైన సమాధానం: అజ్ఞానాన్ని ఛేదించి బ్రహ్మజ్ఞానం పొందడానికి గురువు సమీపంలో భక్తిశ్రద్ధలతో కూర్చొనుట

వివరణ: సంస్కృతంలో 'ఉప' అనగా సమీపంలో, 'ని' అనగా నిష్ఠతో, 'షద్' అనగా కూర్చొనుట[span_1](start_span)[span_1](end_span). గురువు సమీపంలో కూర్చొని రహస్య ఆధ్యాత్మిక సత్యాలను గ్రహించడమే ఉపనిషత్[span_2](start_span)[span_2](end_span).

ప్రశ్న 2 సామవేద సంహితలో గల మొత్తం శ్లోకాల సంఖ్య మరియు వాటి స్వరూపం గురించి క్రింది ప్రకటనలను గమనించండి:
సరైన సమాధానం: ఇందులో మొత్తం 1603 శ్లోకాలు ఉండగా, అందులో ఎక్కువ భాగం ఋగ్వేదం నుండే గ్రహించబడ్డాయి.

వివరణ: సామవేదంలో మొత్తం 1603 శ్లోకాలు ఉన్నాయి[span_3](start_span)[span_3](end_span). కేవలం దాదాపు 75–99 శ్లోకాలు మినహా మిగిలినవన్నీ ఋగ్వేద శ్లోకాలే; వాటిని గాన రూపంలోకి మార్చి కూర్చారు.

ప్రశ్న 3 వేదాలలో విశిష్టమైన 'కృష్ణ యజుర్వేదం' ఇతర సంహితల కంటే ఏ ప్రత్యేక సాహిత్య లక్షణం చేత విభేదిస్తుంది?
సరైన సమాధానం: పద్య మరియు గద్య భాగాలు రెండూ కలిసి మిశ్రమంగా ఉండటం

వివరణ: కృష్ణ యజుర్వేదం మంత్రాలతో (పద్య రూపం) పాటు వాటికి సంబంధించిన వ్యాఖ్యానాన్ని (గద్య రూపం) మిశ్రమంగా కలిగి ఉండటం దీని ముఖ్య ప్రత్యేకత[span_4](start_span)[span_4](end_span).

ప్రశ్న 4 యజుర్వేద సంహిత స్పష్టమైన విషయ విభజనను బట్టి క్రింది ఏ రెండు ప్రధాన శాఖలుగా వర్గీకరించబడింది?
సరైన సమాధానం: శ్వేత (శుక్ల) యజుర్వేదము మరియు కృష్ణ యజుర్వేదము

వివరణ: యజుర్వేదం రెండు ప్రధాన విభాగాలు: 1. శుక్ల యజుర్వేదం (శ్వేత - కేవలం పద్య మంత్రాలు), 2. కృష్ణ యజుర్వేదం (పద్య మరియు గద్య వివరణల కలయిక)[span_5](start_span)[span_5](end_span).

ప్రశ్న 5 యజుర్వేద సంహితలలో (శుక్ల మరియు కృష్ణ యజుర్వేద పాఠ్యాలలో) లభ్యమయ్యే మొత్తం శ్లోకాల సంఖ్య ఎంత?
సరైన సమాధానం: 1836 శ్లోకాలు

వివరణ: యజుర్వేదంలో యజ్ఞ నిర్వహణకు సంబంధించిన మొత్తం శ్లోకాలు/మంత్రాలు 1836 కలవు[span_6](start_span)[span_6](end_span).

ప్రశ్న 6 నాల్గవ వేదమైన అధర్వణ వేద సంహితలో గల మొత్తం శ్లోకాలు / సూక్తాల సంఖ్య ఎంత?
సరైన సమాధానం: 731 సూక్తాలు / శ్లోక సమూహాలు

వివరణ: అధర్వణ వేదంలో దాదాపు 6000 మంత్రాలతో కూడిన 731 సూక్తాలు/శ్లోక విభాగాలు పొందుపరచబడ్డాయి[span_7](start_span)[span_7](end_span).

ప్రశ్న 7 అధర్వణ వేదము మొత్తం ఎన్ని కాండములు లేదా విభాగాలుగా వర్గీకరించబడింది?
సరైన సమాధానం: 20 కాండములు (భాగాలు)

వివరణ: అధర్వణ వేదం 20 కాండములు (పుస్తకాలు) గా విభజించబడింది[span_8](start_span)[span_8](end_span). వీటిలో 20వ కాండం దాదాపు పూర్తిగా ఋగ్వేద సూక్తాలను కలిగి ఉంటుంది.

ప్రశ్న 8 ప్రాచీన ఖగోళ పరిశీలనలు, గ్రహ నక్షత్ర గతులు మరియు ప్రారంభ జ్యోతిష శాస్త్ర ప్రాథమిక బీజాలు ఏ వేదంలో అధికంగా కనిపిస్తాయి?
సరైన సమాధానం: అధర్వణ వేదము

వివరణ: కాలగణన, నక్షత్రాలు, గ్రహ దోషాలు మరియు జ్యోతిష బీజాలు ప్రధానంగా అధర్వణ వేదంలో విశేషంగా పేర్కొనబడ్డాయి[span_9](start_span)[span_9](end_span).

ప్రశ్న 9 ప్రసిద్ధ ఉపనిషత్ తత్వాలను తనలో నిక్షిప్తం చేసుకున్న ప్రాచీన 'ఛాందోగ్య బ్రాహ్మణం' ఏ వేదానికి అనుబంధంగా ఉంది?
సరైన సమాధానం: సామవేదం

వివరణ: ఛాందోగ్య బ్రాహ్మణం మరియు తాండ్య బ్రాహ్మణాలు సామవేద శాఖకు చెందిన ప్రముఖ బ్రాహ్మణ గ్రంథాలు[span_10](start_span)[span_10](end_span).

ప్రశ్న 10 వైదిక కర్మలు, జలప్రళయ గాథ (మనువు చరిత్ర), విదేహ మాధవుని కథలను విపులంగా వర్ణించే అతిపెద్ద 'శతపథ బ్రాహ్మణం' ఏ వేదానికి చెందినది?
సరైన సమాధానం: యజుర్వేదము (శుక్ల యజుర్వేదం)

వివరణ: బ్రాహ్మణ గ్రంథాలన్నింటిలో శతపథ బ్రాహ్మణం అత్యంత విస్తృతమైనది, ఇది శుక్ల యజుర్వేదానికి చెందినది[span_11](start_span)[span_11](end_span)[span_12](start_span)[span_12](end_span). దీని కర్త యాజ్ఞవల్క్య మహర్షి.

ప్రశ్న 11 సామవేదమునకు సంబంధించిన ప్రముఖ ఉపాంగములు / బ్రాహ్మణ శాఖల సరైన జతను గుర్తించండి:
సరైన సమాధానం: తాండ్య బ్రాహ్మణము మరియు మహామనీయ (షడ్వింశ) బ్రాహ్మణములు

వివరణ: సామవేదానికి చెందిన ముఖ్యమైన బ్రాహ్మణ ఉపాంగాలలో తాండ్య మహాబ్రాహ్మణం (పంచవింశ) మరియు షడ్వింశ/మహామనీయ బ్రాహ్మణాలు ప్రముఖమైనవి[span_13](start_span)[span_13](end_span).

ప్రశ్న 12 ఆది శంకరాచార్యుల భాష్యాలు మరియు ప్రాచీన చారిత్రక ప్రాధాన్యత ఆధారంగా 'ప్రధాన ఉపనిషత్తులు' (ముఖ్యోపనిషత్తులు) గా గుర్తించబడినవి ఎన్ని?
సరైన సమాధానం: 13 (లేదా 10 నుండి 13)

వివరణ: వందలాది ఉపనిషత్తులు ఉన్నప్పటికీ, చారిత్రక విలువ మరియు తాత్విక ప్రామాణికత కలిగిన ముఖ్య ఉపనిషత్తులు 13 మాత్రమే[span_14](start_span)[span_14](end_span) (ఈశ, కేన, కఠ, ముండక, మాండూక్య మొదలైనవి).

ప్రశ్న 88 ముక్తికోపనిషత్తు మరియు సాంప్రదాయ పండితుల (సాలెప్రసాదువాదుల) విశ్వాసం ప్రకారం సంప్రదాయబద్ధంగా అంగీకరించబడిన మొత్తం ఉపనిషత్తుల సంఖ్య ఎంత?
సరైన సమాధానం: 108 ఉపనిషత్తులు

వివరణ: ముక్తికోపనిషత్తులోని జాబితా ప్రకారం సాంప్రదాయకంగా వేదాలకు అనుబంధంగా 108 ఉపనిషత్తులు ఉన్నట్లు నిర్ధారించబడింది[span_15](start_span)[span_15](end_span).

ప్రశ్న 14 భారతీయ తత్వశాస్త్రంలో 'అపౌరుషేయములు' (మానవ మాత్రులచే రచింపబడనివి, దైవదత్తమైనవి) అని వేటికి పేరు?
సరైన సమాధానం: వేదములు

వివరణ: వేదాలు ఏ ఒక్క వ్యక్తి చేతనో రాయబడలేదని, అవి ఋషుల తపోదృష్టిలో సాక్షాత్కరించిన పరబ్రహ్మ శ్వాస రూపాలని (అపౌరుషేయములు) విశ్వసిస్తారు[span_16](start_span)[span_16](end_span).

ప్రశ్న 15 వేదాంత తాత్విక దృష్టిలో జనన మరణ చక్ర భ్రమణం నుండి విముక్తి పొంది, జీవాత్మ పరమాత్మలో సంపూర్ణంగా లీనమవడాన్ని ఏమంటారు?
సరైన సమాధానం: మోక్షము (ముక్తి)

వివరణ: పురుషార్థాలలో నాల్గవది మరియు అంతిమమైనది మోక్షం. ఆత్మ పరమాత్మతో ఏకమవ్వడమే వేదాల ప్రకారం మోక్ష స్థితి[span_17](start_span)[span_17](end_span).

ప్రశ్న 16 వేదాలను లోతుగా అధ్యయనం చేయడానికి, క్లిష్టమైన మంత్రార్థాలను అర్థం చేసుకోవడానికి ఒక సాధనంగా రూపొందించబడిన సహాయక శాస్త్రాలను ఏమంటారు?
సరైన సమాధానం: వేదాంగాలు (Vedangas)

వివరణ: వేద పురుషుని ఆరు అంగాలుగా వేదాంగాలు భావించబడ్డాయి[span_18](start_span)[span_18](end_span). వేద పఠనం మరియు అర్థ గ్రహణానికి ఇవి అత్యంత ఆవశ్యకమైన శాస్త్రాలు[span_19](start_span)[span_19](end_span).

ప్రశ్న 17 వేదాంగాలు మొత్తం ఎన్ని? వాటి సరైన క్రమబద్ధ వర్గీకరణను గుర్తించండి:
సరైన సమాధానం: ఆరు: శిక్ష, కల్ప, వ్యాకరణం, నిరుక్తం, ఛందస్సు, జ్యోతిషం

వివరణ: వేదాంగాలు ఆరు (షడంగాలు)[span_20](start_span)[span_20](end_span): శిక్ష (ముక్కు), కల్ప (చేతులు), వ్యాకరణం (ముఖం), నిరుక్తం (చెవులు), ఛందస్సు (పాదాలు), జ్యోతిషం (కన్నులు).

ప్రశ్న 18 వేదాంగాలలో వేద మంత్రాల సరైన అక్షరోచ్చారణ, ధ్వని ఉత్పత్తి విధానాన్ని శాస్త్రీయంగా తెలిపే 'ధ్వనిశాస్త్రం' (Phonetics) ఏది?
సరైన సమాధానం: శిక్ష

వివరణ: 'శిక్ష' అనేది వేద స్వరాల ఉచ్చారణను, శబ్ద ఉచ్ఛారణ శాస్త్రాన్ని (Phonetics) బోధించే వేదాంగం[span_21](start_span)[span_21](end_span).

ప్రశ్న 19 వేదాంగములలో 'కల్ప' అను శాస్త్రం ప్రధానంగా దేనిని గూర్చి విధివిధానాలను ప్రతిపాదిస్తుంది?
సరైన సమాధానం: వేదములలోని యజ్ఞ యాగాదులు, కర్మకాండల ఆచరణాత్మక నియమాలు (Rituals)

వివరణ: కల్ప శాస్త్రం యజ్ఞాలను ఎలా నిర్వహించాలి, గృహస్థ ధర్మాలు ఏమిటనే కర్మకాండలను (Rituals) వివరిస్తుంది[span_22](start_span)[span_22](end_span). దీని నుండే శ్రౌత, గృహ్య సూత్రాలు వచ్చాయి[span_23](start_span)[span_23](end_span).

ప్రశ్న 20 వేదాలలోని క్లిష్టమైన పదాల పుట్టుక, శబ్ద వ్యుత్పత్తి శాస్త్రం (Etymology) మరియు నిఘంటువును విశదీకరించే వేదాంగం ఏది?
సరైన సమాధానం: నిరుక్త (యాస్కాచార్యుని నిరుక్తం)

వివరణ: పదాల అర్థాన్ని, ధాతువులను మరియు ఎటిమాలజీని వివరించే శాస్త్రం 'నిరుక్తం[span_24](start_span)'[span_24](end_span). దీనిపై యాస్కుడు రాసిన నిఘంటువు ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందింది.

ప్రశ్న 21 వేదాంగాలలో వేద వాక్యాలను మరియు పదాలను దోషరహితంగా, అర్థవంతంగా అధ్యయనం చేయడానికి ఉద్దేశించిన శాస్త్రం ఏది?
సరైన సమాధానం: వ్యాకరణము (Grammar)

వివరణ: వేద పురుషుని ముఖంగా పరిగణించబడే వ్యాకరణం భాషా నియమాలను, వాక్య నిర్మాణాన్ని క్రమబద్ధీకరించి అర్థవంతమైన అధ్యయనానికి తోడ్పడుతుంది[span_25](start_span)[span_25](end_span).

ప్రశ్న 22 వేద మంత్రాల లయబద్ధమైన పఠనానికి, మాత్రలు మరియు అక్షర గణాల నియంత్రణకు అత్యంత ఆవశ్యకమైన వేదాంగం ఏది?
సరైన సమాధానం: ఛందస్సు (Metrics)

వివరణ: వేదాలు ఛందోబద్ధమైనవి (గాయత్రి, త్రిష్టుప్, జగతి మొదలైనవి). సరైన లయతో పఠించడానికి 'ఛందస్సు' తప్పనిసరి వేదాంగం[span_26](start_span)[span_26](end_span).

ప్రశ్న 23 ఆర్యుల వేద సాహిత్యంలో 'జ్యోతిష' వేదాంగం యొక్క అత్యంత కీలకమైన ఆచరణాత్మక ప్రాధాన్యత ఏమిటి?
సరైన సమాధానం: యజ్ఞాలు, క్రతువులు మరియు వ్యవసాయ పనులకు తగిన శుభ కాలాలను, రుతువులను నిర్ణయించడం

వివరణ: వైదిక యజ్ఞాలు సరైన తిథి, నక్షత్రం, రుతువులలో చేయాలి. అందుకే ఖగోళ గణనలతో కూడిన జ్యోతిషం ఆర్యుల జీవన విధానాన్ని తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసింది[span_27](start_span)[span_27](end_span).

ప్రశ్న 24 ప్రాచీన 'కల్ప సూత్ర వాఙ్మయం' సమగ్ర సామాజిక, మత జీవన నియమాల కొరకు ఎన్ని ప్రధాన సూత్ర విభాగాలుగా వర్గీకరించబడింది?
సరైన సమాధానం: 4 విభాగాలు (శ్రౌత, గృహ్య, ధర్మ, శుల్వ సూత్రాలు)

వివరణ: కల్ప సూత్రాలు నాలుగు భాగాలు[span_28](start_span)[span_28](end_span): 1. శ్రౌత సూత్రాలు[span_29](start_span)[span_29](end_span), 2. గృహ్య సూత్రాలు[span_30](start_span)[span_30](end_span), 3. ధర్మ సూత్రాలు[span_31](start_span)[span_31](end_span), 4. శుల్వ సూత్రాలు[span_32](start_span)[span_32](end_span).

ప్రశ్న 25 సూత్ర వాఙ్మయంలోని విభాగాలు మరియు వాటి ముఖ్య ఉద్దేశాలకు సంబంధించి క్రింది జతలలో సరికానిది ఏది?
సూత్ర విభాగంప్రధాన విషయ పరిధి
A. శ్రౌత సూత్రములుసార్వజనిక పెద్ద యజ్ఞాలు, కర్మకాండలు
B. గృహ్య సూత్రములుషోడశ సంస్కారాలు, నిత్య గృహస్థ వ్యవహారాలు
C. శుల్వ సూత్రములురాజ్య పాలన, శిక్షాస్మృతి మరియు సైనిక నీతి
D. ధర్మ సూత్రములుసామాజిక వర్ణాశ్రమ ధర్మాలు, ఆచార వ్యవహారాలు
సరైన సమాధానం: C మాత్రమే సరికానిది (ఎందుకంటే శుల్వ సూత్రాలు యజ్ఞ వేదికల కొలతలు, జ్యామితికి సంబంధించినవి)

వివరణ: శ్రౌత సూత్రాలు పెద్ద యజ్ఞాలను[span_33](start_span)[span_33](end_span), గృహ్య సూత్రాలు గృహస్థ ఆచారాలను[span_34](start_span)[span_34](end_span), ధర్మ సూత్రాలు సామాజిక చట్టాలను[span_35](start_span)[span_35](end_span), శుల్వ సూత్రాలు యజ్ఞ వేదికల నిర్మాణ శాస్త్రాన్ని (భారతీయ రేఖాగణితం/Geometry) వివరిస్తాయి[span_36](start_span)[span_36](end_span). కాబట్టి C సరికాని జత.

⚡ Quick Revision Table (Set 4: Q1 - Q25)

Q.No ప్రశ్న / అంశం కీలక సమాధానం (Key Point)
1'ఉపనిషత్' సాహిత్యక వివరణఒకరి (గురువు) వద్ద భక్తితో కూర్చొనుట[span_37](start_span)[span_37](end_span)
2సామవేదంలోని మొత్తం శ్లోకాలు1603 శ్లోకాలు[span_38](start_span)[span_38](end_span)
3కృష్ణ యజుర్వేదం ప్రత్యేకతపద్య మరియు గద్య భాగాల మిశ్రమం[span_39](start_span)[span_39](end_span)
4యజుర్వేదంలోని ప్రధాన విభాగాలుశ్వేత (శుక్ల), కృష్ణ విభాగాలు[span_40](start_span)[span_40](end_span)
5యజుర్వేదంలోని శ్లోకాలు ఎన్ని?1836 శ్లోకాలు[span_41](start_span)[span_41](end_span)
6అధర్వణ వేదంలోని మొత్తం శ్లోకాలు731 సూక్తములు[span_42](start_span)[span_42](end_span)
7అధర్వణ వేదం ఎన్ని భాగాలు?20 కాండములు (భాగాలు)[span_43](start_span)[span_43](end_span)
8జ్యోతిష శాస్త్ర బీజాలు గల వేదంఅధర్వణ వేదము[span_44](start_span)[span_44](end_span)
9ఛాందోగ్య బ్రాహ్మణం దేనిలోనిది?సామవేదం[span_45](start_span)[span_45](end_span)
10శతపథ బ్రాహ్మణం దేనిలోనిది?యజుర్వేదము[span_46](start_span)[span_46](end_span)
11సామవేదపు ఉపాంగ బ్రాహ్మణాలుతాండ్య, మహామనీయ బ్రాహ్మణాలు[span_47](start_span)[span_47](end_span)
12చారిత్రక విలువలగల ఉపనిషత్తులు13 ముఖ్యోపనిషత్తులు[span_48](start_span)[span_48](end_span)
13సంప్రదాయం ప్రకారం మొత్తం ఉపనిషత్తులు108 ఉపనిషత్తులు[span_49](start_span)[span_49](end_span)
14'అపౌరుషేయములు' అని వేటినంటారు?వేదములు[span_50](start_span)[span_50](end_span)
15జీవాత్మ పరమాత్మలో లీనమగుటమోక్షము[span_51](start_span)[span_51](end_span)
16వేదార్థ అధ్యయనానికి నిర్దేశించిన శాస్త్రాలువేదాంగములు[span_52](start_span)[span_52](end_span)
17వేదాంగాలు ఎన్ని? అవి ఏవి?6 (శిక్ష, కల్ప, వ్యాకరణం, నిరుక్తం, ఛందస్సు, జ్యోతిషం)[span_53](start_span)[span_53](end_span)
18ఉచ్చారణ గూర్చి తెలిపే వేదాంగంశిక్ష (Phonetics)[span_54](start_span)[span_54](end_span)
19'కల్ప' దేని గురించి తెలుపును?వేద కర్మకాండలు (Rituals)[span_55](start_span)[span_55](end_span)
20శబ్దవ్యుత్పత్తి తెలిపే వేదాంగంనిరుక్త (Etymology)[span_56](start_span)[span_56](end_span)
21అర్థవంతమైన అధ్యయనానికి తోడ్పడేదివ్యాకరణము[span_57](start_span)[span_57](end_span)
22వేద పఠనానికి అత్యావశ్యకమైనదిఛందస్సు[span_58](start_span)[span_58](end_span)
23వేద సాహిత్యంలో జ్యోతిష ప్రాధాన్యతకాల నిర్ణయం, ఆర్యుల జీవన వ్యవస్థ ప్రభావం[span_59](start_span)[span_59](end_span)
24సూత్ర వాఙ్మయం ఎన్ని వర్గాలు?4 వర్గాలు (శ్రౌత, గృహ్య, ధర్మ, శుల్వ)[span_60](start_span)[span_60](end_span)[span_61](start_span)[span_61](end_span)
25గృహస్థ విధులు & యజ్ఞ సూత్రాలుగృహ సూత్రములు & శ్రౌత సూత్రములు[span_62](start_span)[span_62](end_span)

1 comment: