Ancient History Jainism & Buddhism Practice Bits Set 1

Jainism & Buddhism Practice Test Set-1 (Q1-Q25) | APPSC TSPSC Indian History MCQ Quiz

జైన & బౌద్ధ మతాలు - గ్రాండ్ ప్రాక్టీస్ టెస్ట్ (SET 1)

Standard Multi-Type MCQs with Tough Options

1 క్రీ.పూ. 6వ శతాబ్దంలో గంగా మైదాన ప్రాంతంలో నూతన మతాలు ఆవిర్భవించడానికి గల కారణాలను పరిశీలించి సరైన వాటిని గుర్తించండి:
I. వేద కాలం నాటి జంతుబలులు వ్యవసాయ విస్తరణకు తీవ్ర ఆటంకంగా మారడం.
II. సమాజంలో బ్రాహ్మణ ఆధిపత్యం పెరిగి, క్షత్రియులు ప్రత్యామ్నాయ మత ఉద్యమాలను ప్రోత్సహించడం.
III. వైశ్య వర్తక వాణిజ్య అభివృద్ధికి అనుకూలంగా అహింస, శాంతి కాముక సిద్ధాంతాలు అవసరం కావడం.
సరైన సమాధానం: C

వివరణ: క్రీ.పూ. 6వ శతాబ్దంలో వేద క్రతువుల్లో జంతుబలుల వల్ల పశు సంపద తగ్గడం, క్షత్రియుల రాజకీయ ఆకాంక్షలు, వైశ్యుల వ్యాపార అనుకూల వాతావరణం అన్నీ కలిసి జైన, బౌద్ధ మతాల ఆవిర్భావానికి దారితీశాయి.

2 జైన మత వ్యవస్థాపన మరియు తీర్థంకరుల క్రమానికి సంబంధించి క్రింది వాక్యాలలో సరికానిది ఏది?
సరైన సమాధానం: C

వివరణ: వర్ధమాన మహావీరుడు జైన మతానికి 24వ తీర్థంకరుడు మాత్రమే, తొలి వ్యవస్థాపకుడు కాదు. జైన మత తొలి చారిత్రక మూలకర్త 23వ తీర్థంకరుడైన పార్శ్వనాథుడు, తొలి తీర్థంకరుడు ఋషభనాథుడు.

3 జైన మత గురువులను 'తీర్థంకరులు' అని పిలుస్తారు. దీనిలోని అంతరార్థం ఏమిటి?
సరైన సమాధానం: B

వివరణ: 'తీర్థ' అనగా సంసార ప్రవాహాన్ని దాటించే రేవు లేదా ఘాట్. సంసార చక్రాన్ని / జీవన స్రవంతిని దాటించి మోక్షాన్ని చేకూర్చే జ్ఞానులను 'తీర్థంకరులు' అంటారు.

4 'తీర్థంకరుడు' అనే పదానికి గల సాహిత్యపరమైన వ్యుత్పత్తి అర్థం క్రింది వాటిలో ఏది అత్యంత కచ్చితమైనది?
సరైన సమాధానం: A

వివరణ: సంసార చక్రమనే జీవన స్రవంతిని దాటించే మార్గాన్ని నిర్మించే మహనీయుడిని తీర్థంకరుడు అంటారు.

5 23వ తీర్థంకరుడైన పార్శ్వనాథునికి సంబంధించి క్రింది వాటిలో సరైన వాక్యాలను గుర్తించండి:
1. ఈయన వారణాసి (కాశీ) రాజైన అశ్వసేనుని కుమారుడు.
2. ఈయన జ్ఞాన సముపార్జనకై 84 రోజుల పాటు కఠోర తపస్సు చేశాడు.
3. ఈయన నాలుగు ముఖ్యమైన సూత్రాలను (చతుర్యామ వ్రతాలు) బోధించాడు.
సరైన సమాధానం: C

వివరణ: పార్శ్వనాథుడు కాశీ రాజు అశ్వసేనుడి కుమారుడు. సమ్మెత శిఖరంపై 84 రోజులు తపస్సు చేసి కైవల్య జ్ఞానం పొందాడు. ఈయన నాలుగు ముఖ్య వ్రతాలను ప్రబోధించాడు.

6 క్రింది తీర్థంకరులను వారి సంఖ్య క్రమం ఆధారంగా కాలక్రమానుగతంగా (Chronological Order) అమర్చండి:
a. వర్ధమాన మహావీరుడు
b. ఋషభనాథుడు
c. పార్శ్వనాథుడు
d. అరిష్టనేమి (22వ తీర్థంకరుడు)
సరైన సమాధానం: A

వివరణ: 1వ తీర్థంకరుడు: ఋషభనాథుడు (b), 22వ తీర్థంకరుడు: అరిష్టనేమి (d), 23వ తీర్థంకరుడు: పార్శ్వనాథుడు (c), 24వ తీర్థంకరుడు: వర్ధమాన మహావీరుడు (a).

7 క్రింది జతలను జతపరచండి (Match the following):
జాబితా - I (తీర్థంకరుల క్రమం)జాబితా - II (తీర్థంకరుడు)
A. 1వ తీర్థంకరుడు1. వర్ధమాన మహావీరుడు
B. 23వ తీర్థంకరుడు2. పార్శ్వనాథుడు
C. 24వ తీర్థంకరుడు3. ఋషభనాథుడు
D. మొత్తం తీర్థంకరుల సంఖ్య4. 24 మంది
సరైన సమాధానం: A

వివరణ: మొదటి తీర్థంకరుడు ఋషభనాథుడు (A-3), 23వ తీర్థంకరుడు పార్శ్వనాథుడు (B-2), 24వ తీర్థంకరుడు వర్ధమాన మహావీరుడు (C-1), మొత్తం సంఖ్య 24 (D-4).

8 జైన సంప్రదాయంలో మొదటి తీర్థంకరుడైన ఋషభనాథుని (ఆదినాథుడు) చిహ్నం ఏది?
సరైన సమాధానం: B

వివరణ: ఋషభనాథుని చిహ్నం ఎద్దు (వృషభము). మహావీరుని చిహ్నం సింహం, పార్శ్వనాథుని చిహ్నం సర్పం.

9 వర్ధమాన మహావీరుని జనన స్థలం మరియు కాలానికి సంబంధించి సరైన ప్రవచనాన్ని గుర్తించండి:
సరైన సమాధానం: B

వివరణ: మహావీరుడు క్రీ.పూ. 540లో వైశాలి గణతంత్ర రాజధాని సమీపంలోని కుండగ్రామం (కుందపుర) లో జ్ఞాత్రిక క్షత్రియ వంశంలో జన్మించాడు.

10 వర్ధమాన మహావీరుని తల్లిదండ్రులు మరియు వారి రాజవంశాల సరైన జోడీని గుర్తించండి:
సరైన సమాధానం: B

వివరణ: మహావీరుని తండ్రి సిద్ధార్థుడు జ్ఞాత్రిక క్షత్రియ వంశాధిపతి, తల్లి త్రిశలాదేవి వైశాలి లిచ్ఛవి పాలకుడైన చేతకుని సోదరి.

11 వర్ధమాన మహావీరుడు మరియు గౌతమ బుద్ధుల వైవాహిక జీవితాన్ని పోల్చినప్పుడు సరైన జత ఏది?
సరైన సమాధానం: B

వివరణ: వర్ధమాన మహావీరుని భార్య పేరు యశోద. గౌతమ బుద్ధుని భార్య పేరు యశోధర (గోప/భద్రకచ్చాన).

12 వర్ధమాన మహావీరుని కుమార్తె 'ప్రియదర్శిని' (అనోజ్జ) భర్త మరియు మహావీరుని తొలి శిష్యుడు ఎవరు?
సరైన సమాధానం: B

వివరణ: మహావీరుని కుమార్తె ప్రియదర్శిని భర్త అయిన 'జామాలి' మహావీరుని మొదటి ప్రధాన శిష్యుడు (అలాగే తొలి తిరుగుబాటుదారుడు కూడా).

13 వర్ధమానునికి గల వివిధ బిరుదులు మరియు వాటి అర్థాలకు సంబంధించి క్రింది వాటిని జతపరచండి:
బిరుదుఅర్థం
A. జినుడు1. బంధాలు తెంచుకున్నవాడు
B. కేవలి2. ఇంద్రియాలను జయించిన విజేత
C. నిర్గ్రంథుడు3. అత్యున్నత సంపూర్ణ జ్ఞాని
D. మహావీరుడు4. గొప్ప సాహసికుడు / పరాక్రమవంతుడు
సరైన సమాధానం: A

వివరణ: జినుడు = ఇంద్రియ జయించినవాడు (A-2); కేవలి = కైవల్య జ్ఞానం పొందినవాడు (B-3); నిర్గ్రంథుడు = గ్రంథులు/బంధాలు లేనివాడు (C-1); మహావీరుడు = మహోన్నత శక్తిమంతుడు (D-4).

14 'జైన' అనే పదం సంస్కృత మూలపదం 'జిన్' (Jin) నుండి ఉద్భవించింది. 'జిన్' అనగా అర్థం ఏమిటి?
సరైన సమాధానం: B

వివరణ: 'జిన్' అనగా ఇంద్రియాలను, మానసిక బలహీనతలను సంపూర్ణంగా గెలిచిన విజేత అని అర్థం. వీరి అనుయాయులే జైనులు.

15 వర్ధమాన మహావీరుని మరణం (నిర్యాణం) చెందిన ప్రదేశం మరియు పాలకుని గురించి సరైనది ఏది?
సరైన సమాధానం: B

వివరణ: మహావీరుడు తన 72వ ఏట క్రీ.పూ. 468లో ఆధునిక బిహార్ లోని పావాపురిలో నిర్యాణం పొందాడు.

16 వర్ధమాన మహావీరునికి జ్ఞానోదయం (కైవల్య ప్రాప్తి) జరిగిన సందర్భాన్ని వివరించే అంశాలలో సరైన సమూహాన్ని గుర్తించండి:
సరైన సమాధానం: B

వివరణ: మహావీరుడు 30వ ఏట గృహత్యాగం చేసి, 12 సంవత్సరాల కఠోర సాధన అనంతరం తన 42వ ఏట జృంబిక గ్రామం సమీపంలో రుజుపాలికా నదీ తీరాన సాలవృక్షం క్రింద 'కైవల్య జ్ఞానం' పొందాడు.

17 పార్శ్వనాథుడు ప్రతిపాదించిన నాలుగు సూత్రాలు (చతుర్యామ వ్రతాలు) క్రింది వాటిలో ఏవి?
సరైన సమాధానం: A

వివరణ: పార్శ్వనాథుని చతుర్యామ వ్రతాలు: 1. అహింస (హింస చేయరాదు), 2. సత్యం (అబద్ధం ఆడరాదు), 3. అస్తేయం (దొంగతనం చేయరాదు), 4. అపరిగ్రహం (ఆస్తిపాస్తులు కూడబెట్టరాదు).

18 పార్శ్వనాథుని 4 సూత్రాలకు వర్ధమాన మహావీరుడు చేర్చిన 5వ సూత్రం ఏది మరియు దీనితో ఏర్పడిన సమగ్ర భావన ఏమిటి?
సరైన సమాధానం: B

వివరణ: మహావీరుడు 5వ సూత్రంగా 'బ్రహ్మచర్యం'ను చేర్చడంతో ఇవి 'పంచ మహావ్రతాలు' గా స్థిరపడ్డాయి.

19 జైన మతంలో గృహస్థులు పాటించవలసిన ఐదు సూత్రాలను ఏమని పిలుస్తారు?
సరైన సమాధానం: B

వివరణ: సన్యాసులు కఠినంగా పాటించేవి పంచ మహావ్రతాలు కాగా, సాధారణ గృహస్థులు పరిమిత రూపంలో పాటించే నియమాలను 'పంచ అణువ్రతాలు' అంటారు.

20 జైన మత పవిత్ర గ్రంథాలను ఏమని పిలుస్తారు మరియు వాటి సంఖ్య ఎంత?
సరైన సమాధానం: B

వివరణ: జైనుల పవిత్ర సాహిత్య సంకలనాలను 'అంగాలు' (ద్వాదశ అంగాలు - 12) అంటారు. ఇవి ప్రాకృత భాషలోని అర్ధమాగధి మాండలికంలో రచింపబడ్డాయి.

21 జైన మతంలో మోక్ష మార్గానికి మార్గదర్శకమైన 'త్రిరత్నాలు' (Three Jewels) ఏవి?
సరైన సమాధానం: B

వివరణ: జైన త్రిరత్నాలు: 1. సమ్యక్ దర్శనం (సరైన విశ్వాసం), 2. సమ్యక్ జ్ఞానం (సరైన జ్ఞానం), 3. సమ్యక్ చరిత్ర/ఆచరణ (సరైన ప్రవర్తన).

22 జైన మతాన్ని స్వీకరించి, తన చివరి రోజుల్లో దక్షిణ భారతదేశానికి వలస వచ్చిన ప్రముఖ మౌర్య చక్రవర్తి ఎవరు?
సరైన సమాధానం: C

వివరణ: చంద్రగుప్త మౌర్యుడు భద్రబాహు ఆచార్యుని ప్రభావంతో జైన మతాన్ని స్వీకరించి కర్ణాటకలోని శ్రావణబెళగొళకు చేరుకున్నాడు.

23 క్రీ.పూ. 3వ శతాబ్దంలో చంద్రగుప్త మౌర్యుని ఆధ్వర్యంలో మొదటి జైన సంగీతి ఎక్కడ జరిగింది మరియు దీనికి అధ్యక్షత వహించింది ఎవరు?
సరైన సమాధానం: B

వివరణ: మొదటి జైన సంగీతి పాటలీపుత్రంలో స్థూలభద్రుని అధ్యక్షతన జరిగింది. ఇక్కడే 12 అంగాలు సంకలనం చేయబడ్డాయి.

24 మగధలో సంభవించిన 12 ఏండ్ల కరవు కారణంగా జైన మతంలో వచ్చిన చీలికలకు సంబంధించి సరైన వాక్యాన్ని గుర్తించండి:
సరైన సమాధానం: B

వివరణ: భద్రబాహు వర్గం దిగంబరులు (దిక్కులే వస్త్రాలుగా కలవారు), స్థూలభద్రుని వర్గం శ్వేతాంబరులు (తెల్లటి వస్త్రాలు ధరించువారు) గా విడిపోయారు.

25 చంద్రగుప్త మౌర్యునితో కలిసి దక్షిణ భారతదేశానికి విచ్చేసి, జైన మతాన్ని విస్తరింపజేసిన ప్రముఖ దిగంబర గురువు ఎవరు?
సరైన సమాధానం: B

వివరణ: భద్రబాహు ఆచార్యుడు 'కల్పసూత్ర' రచయిత. ఆయన దక్షిణ భారత దేశానికి వలస వచ్చి కర్ణాటక తదితర ప్రాంతాలలో జైన మతాన్ని స్థిరపరిచాడు.

⚡ Quick Revision Summary (Set 1: 1 - 25 ప్రశ్నల ముఖ్యాంశాలు)
Q.No ప్రధానాంశం (Topic) పరీక్షా దృక్కోణం / ముఖ్య సమాధానం
1మతోద్యమాల ఆవిర్భావంక్రీ.పూ. 6వ శతాబ్దం (జైన, బౌద్ధ మతాలు)
2జైన చారిత్రక స్థాపకుడుపార్శ్వనాథుడు (23వ తీర్థంకరుడు)
3-4తీర్థంకరుడు అర్థంసంసార జీవన స్రవంతిని దాటించువాడు (Ford Maker)
523వ తీర్థంకరుడుపార్శ్వనాథుడు (కాశీ రాజు అశ్వసేనుని కుమారుడు)
6-8మొదటి & మొత్తం తీర్థంకరులు1వ తీర్థంకరుడు: ఋషభనాథుడు (చిహ్నం: వృషభం), మొత్తం: 24 మంది
9-10మహావీరుని జననం & తల్లిదండ్రులుక్రీ.పూ. 540 వైశాలి కుండగ్రామం; సిద్ధార్థుడు & త్రిశలాదేవి
11-12మహావీరుని కుటుంబంభార్య: యశోద; కుమార్తె: ప్రియదర్శిని; అల్లుడు: జామాలి
13-14మహావీరుని బిరుదులు & జైనం అర్థంజినుడు (ఇంద్రియ విజేత), కేవలి, నిర్గ్రంథుడు, మహావీరుడు
15మహావీరుని నిర్యాణంక్రీ.పూ. 468, పావాపురి (బీహార్) - తన 72వ ఏట
16మహావీరుని కైవల్య జ్ఞానం42వ ఏట, జృంబిక గ్రామం, రుజుపాలికా నది ఒడ్డున, సాల వృక్షం కింద
17-19జైన సూత్రాలు / వ్రతాలుచతుర్యామ వ్రతాలు (పార్శ్వనాథుడు) + బ్రహ్మచర్యం = పంచ మహావ్రతాలు (మహావీరుడు)
20జైన పవిత్ర గ్రంథాలు12 అంగాలు (ద్వాదశాంగాలు) - ప్రాకృత (అర్ధమాగధి) భాష
21జైన త్రిరత్నాలుసమ్యక్ విశ్వాసం, సమ్యక్ జ్ఞానం, సమ్యక్ ఆచరణ / ప్రవర్తన
22-23మొదటి జైన పరిషత్తు & పోషకుడుపాటలీపుత్రంలో జరిగింది; చంద్రగుప్త మౌర్యుడు; అధ్యక్షుడు: స్థూలభద్రుడు
24-25జైన శాఖలు & దక్షిణ వ్యాప్తిదిగంబరులు (భద్రబాహు నేతృత్వంలో దక్షిణాదికి), శ్వేతాంబరులు (స్థూలభద్రుడు)

No comments:

Post a Comment