Indus Valley Civilization Practice Quiz Set 3

3. సింధు నాగరికత యుగము (క్రీ.పూ.3000 - 1500)

TGPSC, APPSC, UPSC, SSC & ఇతర పోటీ పరీక్షల ప్రత్యేకం

1. సింధూ నాగరికతలో తూర్పు దక్షిణ వీధులను కలిసే కూడలిని ఏమందురు ?

A) రాజపథం B) ఆక్సఫర్డ్ సర్కస్ C) గ్రిడ్ స్క్వేర్ D) మహా కూడలి

సరైన సమాధానం: B) ఆక్సఫర్డ్ సర్కస్
వివరణ: వీధులు లంబకోణంలో కలుసుకునే పట్టణ నమూనాలోని ముఖ్య కూడళ్లను లండన్‌లోని కూడలితో పోలుస్తూ 'ఆక్సఫర్డ్ సర్కస్' అని పిలిచారు.

2. హారప్పా నిర్మాణాలలో ఉపయోగించిన పదార్ధం ఏది ?

A) గ్రానైట్ రాళ్ళు B) మట్టి పెళ్లలు (మరియు కాల్చిన ఇటుకలు) C) సున్నపురాయి దిమ్మెలు D) పాలరాయి

సరైన సమాధానం: B) మట్టి పెళ్లలు
వివరణ: గోడలు, పునాదుల నిర్మాణంలో మట్టి ముద్దలు, మట్టి పెళ్లలతో పాటు ప్రమాణిక నిష్పత్తిలో కాల్చిన ఇటుకలను విస్తృతంగా ఉపయోగించారు.

3. సింధులోయ నాగరికత శిధిలాలు స్పష్టముగా వ్యక్తము చేయునది ఏమి ?

A) ప్రజాస్వామ్య ఎన్నికల గురించి B) వెట్టి చాకిరి గురించి C) విదేశీ దండయాత్రల గురించి D) వేద యాగాలు చేయడం గురించి

సరైన సమాధానం: B) వెట్టి చాకిరి గురించి
వివరణ: కార్మికుల కోసం వేరుగా నిర్మించిన చిన్న గదులు, ధాన్యాగారాల వద్ద పనిచేసే శ్రామికుల స్థితిగతులు నాటి వెట్టి చాకిరి ఉనికిని తెలియజేస్తాయి.

4. సింధు ప్రజల కుండలు ఏ రంగులో వేయబడినవి ?

A) నీలం, తెలుపు రంగులలో B) పసుపు, నలుపు, ఎరుపు రంగులలో C) ఆకుపచ్చ, బూడిద రంగులలో D) గులాబీ, ఊదా రంగులలో

సరైన సమాధానం: B) పసుపు, నలుపు, ఎరుపు రంగులలో
వివరణ: ఎర్రటి నేల రంగుపై నల్లటి నగిషీలు, పసుపు రంగుల మేళవింపుతో కూడిన అందమైన మట్టిపాత్రలను వీరు రూపొందించారు.

5. సింధూ ప్రజలకు తెలియని జంతువు ఏది ?

A) ఎద్దు B) ఏనుగు C) గుర్రం D) గేదె

సరైన సమాధానం: C) గుర్రం
వివరణ: సింధు నాగరికత ముద్రికలపై గుర్రం బొమ్మలు లేకపోవడం మరియు దీని సాధారణ వినియోగంపై స్పష్టమైన ఆధారాలు లేకపోవడంతో ఇది వారికి తెలియని జంతువుగా భావిస్తారు.

6. సింధూ నాగరికత కాలపు ప్రభుత్వము ఏది ?

A) రాచరిక నిరంకుశత్వం B) సైనిక పాలన C) విపత్సామ్య మూలాధిపత్యం (వర్తక వర్గాల పాలన) D) ప్రత్యక్ష ప్రజాస్వామ్యం

సరైన సమాధానం: C) విపత్సామ్య మూలాధిపత్యం
వివరణ: వ్యాపారం ప్రధానంగా సాగినందున సమాజంలో ధనిక వర్తకులు లేదా ఒలిగార్కీ వర్గం చేతుల్లోనే పాలన కేంద్రీకృతమై ఉండేది.

7. కాలిబంగన్ అంటే ఏమిటి ?

A) మృతుల దిబ్బ B) నల్ల గాజులు (Black Bangles) C) రాతి కోట D) రేవు పట్టణం

సరైన సమాధానం: B) నల్ల గాజులు
వివరణ: రాజస్థాన్‌లోని ఈ ప్రాంతంలో నల్లటి మట్టి గాజుల ముక్కలు పెద్ద సంఖ్యలో లభించినందున 'కాలిబంగన్' అనే పేరు వచ్చింది.

8. హరప్పా, మొహంజోదారోలు ఎప్పుడు శిథిలమైనవి ?

A) క్రీ.పూ. 2500 నాటికి B) క్రీ.పూ. 1750 నాటికి C) క్రీ.పూ. 1000 నాటికి D) క్రీ.శ. 500 నాటికి

సరైన సమాధానం: B) క్రీ.పూ. 1750 నాటికి
వివరణ: పర్యావరణ క్షీణత, వరదలు మరియు వ్యాపార మార్గాల పతనం కారణంగా క్రీ.పూ. 1750 నాటికి ఈ నగరాలు క్షీణదశకు చేరుకున్నాయి.

9. 'నేసిన గుడ్డముక్క' సింధులోయలోని ఏ ప్రదేశంలో లభించినది ?

A) హరప్పాలో B) లోథల్‌లో C) మొహంజోదారోలో D) చాన్హుదారోలో

సరైన సమాధానం: C) మొహంజోదారోలో
వివరణ: మొహంజోదారోలో వెండి పాత్రకు అంటుకుని ఉన్న నేసిన నూలు వస్త్రపు ముక్క లభ్యమైంది.

10. సింధూ ప్రజలు వ్యవసాయానికి నాగలి వాడినట్లు ఏ సింధులోయ పట్టణ శిధిలాలను బట్టి తెలుస్తుంది ?

A) కాలిబంగన్ B) లోథల్ C) రోపార్ D) ఆలంగీర్‌పూర్

సరైన సమాధానం: A) కాలిబంగన్
వివరణ: రాజస్థాన్‌లోని కాలిబంగన్‌లో దున్నిన పొలం ఆనవాళ్ళు మరియు కొయ్య నాగలితో సాగు చేసిన గుర్తులు వెలుగుచూశాయి.

11. మొహంజోదారో రోగదోలి పొరలు ఎన్ని జాతుల వారు ?

A) రెండు B) మూడు C) నాలుగు D) ఆరు

సరైన సమాధానం: C) నాలుగు
వివరణ: ప్రోటో-ఆస్ట్రలాయిడ్, మెడిటరేనియన్, ఆల్పైన్, మరియు మంగోలాయిడ్ అనే నాలుగు ప్రధాన జాతుల అవశేషాలు ఇక్కడ బయల్పడ్డాయి.

12. మొహంజోదారో నగరమందు గల స్నానాగార వైశాల్యమెంత ?

A) 5,000 చ.అ B) 8,200 చ.అ C) 11,440 చ.అ D) 15,000 చ.అ

సరైన సమాధానం: C) 11,440 చ.అ
వివరణ: చుట్టూ గదులు, వరండాలతో కూడిన మొత్తం స్నానవాటిక సముదాయ వైశాల్యం దాదాపు 11,440 చదరపు అడుగులు.

13. సింధూ నాగరికతా కాలంలో భారతదేశం నుండి ఎగుమతి చేయబడిన వస్త్రాలమూట లభించిన పశ్చిమ ఆసియాలోని ప్రదేశం ఏది ?

A) ఉమ్మా B) బాబిలోన్ C) నినెవెహ్ D) సూసా

సరైన సమాధానం: A) ఉమ్మా
వివరణ: మెసొపొటేమియా పరిధిలోని ఉమ్మా (Umma) నగరంలో భారతీయ ముద్రలు గల వస్త్రాల మూట బయల్పడింది.

14. సింధూ కాలం నాటి ఏ ప్రాంతంలో మట్టెలయొత్తు ఓడ బొమ్మ పాత్ర చిత్రించిన ముద్ర లభించినాయి ?

A) హరప్పా B) మొహంజోదారో C) కాలిబంగన్ D) బన్వాలీ

సరైన సమాధానం: B) మొహంజోదారో
వివరణ: మొహంజోదారోలో ఓడ బొమ్మ చెక్కబడిన ముద్రిక మరియు మట్టిపాత్రలపై నౌకల చిత్రణలు లభించాయి.

15. సింధులోయ నుండి మెసపటోమియాకు నూలు వస్త్రాలు ఎగుమతి అయినవనేందుకు ఆధారమేది ?

A) రోమ్‌లో దొరికిన రాతప్రతులు B) సుమేర్‌లో లభించిన హరప్పా ముద్రగల నూలు గుడ్డ C) ఈజిప్టు మమ్మీల చుట్టూ ఉన్న బంగారు రేకులు D) చైనా చక్రవర్తి రాసిన లేఖ

సరైన సమాధానం: B) సుమేర్‌లో లభించిన హరప్పా ముద్రగల నూలు గుడ్డ
వివరణ: పురాతన సుమేరియన్ నగరాలలో హరప్పా సింధు ముద్రికలతో సీల్ చేయబడిన నూలు వస్త్రపు ముక్కలు లభ్యమయ్యాయి.

16. హరప్పా లిపిలో ఎన్ని గుర్తులున్నాయి ?

A) 100 B) 250 C) 400 D) 1000

సరైన సమాధానం: C) 400
వివరణ: సింధు చిత్రలిపిలో ప్రాథమికంగా గుర్తించబడిన చిహ్నాలు లేదా అక్షర సంకేతాల సంఖ్య సుమారు 400.

17. మొహంజోదారోలో వీధుల వెడల్పు ఎంత ?

A) 10 అడుగుల నుండి 20 అడుగుల వరకు B) 30 అడుగుల నుండి 45 అడుగుల వరకు C) 13.5 అడుగుల నుండి 33 అడుగుల వరకు (135 అంగుళాల నుండి 83 అడుగుల వరకు) D) 100 అడుగుల కంటే ఎక్కువ మాత్రమే

సరైన సమాధానం: C) 135 అడుగుల నుండి 83 అడుగుల వరకు
వివరణ: ప్రధాన రహదారులు మరియు అంతర్గత వీధులు అత్యంత విశాలంగా ప్రణాళికాబద్ధంగా నిర్మించబడ్డాయి.

18. లోథాల్ రేవు పట్టణం ఏ ఆకారంలో ఉంటుంది ?

A) గుండ్రని ఆకారంలో B) త్రిభుజాకారంలో C) విస్తీర్ణమైన చతురస్రాకారంలో (దీర్ఘచతురస్రాకారంలో) D) అర్ధచంద్రాకారంలో

సరైన సమాధానం: C) విస్తీర్ణమైన చతురస్రాకారంలో
వివరణ: ఓడలు నిలబడటానికి అనువుగా కాల్చిన ఇటుకలతో నిర్మించిన డెక్కయ్యార్డ్ బేసిన్ చతురస్ర లేదా దీర్ఘచతురస్రాకార విస్తీర్ణంలో ఉంది.

19. హరప్పా ప్రజల ఆరాధనా స్వభావము గురించి ఇప్పటికీ నిర్ధారణ కాని విషయం ఏది ?

A) మాతృదేవత పూజ గురించి B) ప్రకృతి శక్తుల ఆరాధన గురించి C) పశుపతి ఆరాధన గురించి D) జంతు పూజల గురించి

సరైన సమాధానం: B) ప్రకృతి శక్తుల ఆరాధన గురించి
వివరణ: వారికి ఆలయాలు లేకపోవడం మరియు లిపి అర్థం కాకపోవడం వలన ప్రకృతి శక్తులను ఏ విధంగా ఆరాధించారనేది పూర్తిగా నిర్ధారణ కాలేదు.

20. హారప్పా పై పొరల్లో ఎక్కువగా కనుగొనబడిన కళాసాధనాలు ఏవి ?

A) బీటుతో చేయబడిన సాధనాలు (టెర్రకోట మట్టి కళా వస్తువులు) B) బంగారు కిరీటాలు C) ఇనుప విగ్రహాలు D) వెండి నాణేలు

సరైన సమాధానం: A) బీటుతో చేయబడిన సాధనాలు
వివరణ: చివరి దశ లేదా పై పొరల్లో టెర్రకోట (కాల్చిన బంకమట్టి) బొమ్మలు, చేతి కళా వస్తువులు విరివిగా లభించాయి.

21. సింధూ సంస్కృతికి, ఇతర సుమేరియన్ సంస్కృతులకు మౌలికంగా గోచరించే వైవిధ్యం దేనిలో ?

A) వ్యవసాయ ఉత్పత్తులలో B) మత, మృత సంస్కారాల గురించి C) వ్యాపార వస్తువులలో D) లోహాల వాడకంలో

సరైన సమాధానం: B) మత, మృత సంస్కారాలు గురించి
వివరణ: సుమేరియాలో పెద్ద దేవాలయాలు (జిగ్గురాట్లు), రాజ సమాధులు ఉండగా, హరప్పాలో ఆలయాలు లేకుండా శాంతియుత మృత సంస్కారాలు ఉన్నాయి.

22. పూర్వ హరప్పా సంస్కృతికి సంబంధించిన ఆధారాలు లభ్యమైనది ఎక్కడ ?

A) గుజరాత్‌లోని ఫుల్పూర్ జిల్లాలోని రంగాపూర్ వద్ద B) బీహార్‌లోని చిరాండ్ వద్ద C) మధ్యప్రదేశ్‌లోని సాంచి వద్ద D) కర్ణాటకలోని బ్రహ్మగిరి వద్ద

సరైన సమాధానం: A) గుజరాత్‌లోని ఫుల్పూర్ జిల్లాలోని రంగాపూర్ వద్ద
వివరణ: గుజరాత్‌లోని రంగాపూర్ త్రవ్వకాలలో పూర్వ హరప్పా మరియు అనంతర హరప్పా దశల క్రమ పరిణామం లభ్యమైంది.

23. మొహంజోదారో త్రవ్వకములు ఎవరి నేతృత్వములో నిర్వహించబడెను ?

A) ఆర్.డి. బెనర్జీ / డాక్టర్ D.R సహ్ని బృందం B) లార్డ్ కర్జన్ C) విన్సెంట్ స్మిత్ D) మాక్స్ ముల్లర్

సరైన సమాధానం: A) డా॥ D.R సహ్ని
వివరణ: పురావస్తు శాఖ ఆధ్వర్యంలో దయారామ్ సహ్ని మరియు ఆర్.డి. బెనర్జీల పరిశోధనలు ఈ ప్రధాన నగరాలను వెలికితీశాయి.

24. సింధులోయ ప్రజలను ఎవరు పరిపాలించెడి వారు ?

A) సైనిక జనరల్స్ B) ఎక్కువగా వర్తకులు C) వంశపారంపర్య చక్రవర్తులు D) పూజారులు మాత్రమే

సరైన సమాధానం: B) ఎక్కువగా వర్తకులు
వివరణ: సైనిక ఆయుధాలు లేదా రాజభవనాలు లేకపోవడం వల్ల వాణిజ్య శ్రేణులు లేదా వర్తక ప్రతినిధులే పరిపాలన సాగించారని భావిస్తారు.

25. సింధూ ప్రజలు ఉపయోగించిన ఆయుధములేవి ?

A) తుపాకులు, ఫిరంగులు B) గొడ్డలి, ఈటె, బాకు, బడిసె, విల్లంబులు C) భారీ ఇనుప కత్తులు D) కేవలం రాతి గులకరాళ్ళు మాత్రమే

సరైన సమాధానం: B) గొడ్డలి, ఈటె, బాకు, బడిసె, విల్లంబులు
వివరణ: రాగి, కంచుతో చేసిన ఈటెలు, గొడ్డళ్ళు, బాకులు మరియు చెక్క విల్లంబులను ఆత్మరక్షణ, వేట కొరకు ఉపయోగించారు.

26. సింధూ ప్రజల వినోదములేవి ?

A) గుర్రపు పందేలు, బాక్సింగ్ B) సంగీతము, నాట్యము, వేట, పాచికలాట, చదరంగము, ఎద్దులపోట్లాట C) రథాల పోటీలు మాత్రమే D) నాటకాలు వేయడం మాత్రమే

సరైన సమాధానం: B) సంగీతము, నాట్యము, వేట, పాచికలాట, చదరంగము, ఎద్దులపోట్లాట
వివరణ: త్రవ్వకాల్లో దొరికిన పాచికలు, చదరంగం బోర్డులు, నాట్యకత్తె విగ్రహం వీరి సంపన్న వినోద సంస్కృతిని తెలుపుతున్నాయి.

27. సింధూ ప్రజల పిల్లల ఆట వస్తువులేవి ?

A) ప్లాస్టిక్ బొమ్మలు, బంతులు B) ఈలలు, గిలకలు, బండ్లు, జంతువుల బొమ్మలు, మనుషుల బొమ్మలు C) వీడియో గేమ్స్, బోర్డులు D) కేవలం రాతి గులకలు

సరైన సమాధానం: B) ఈలలు, గిలకలు, బండ్లు, జంతువుల బొమ్మలు, మనుషుల బొమ్మలు
వివరణ: కాల్చిన బంకమట్టితో చేసిన ఎద్దుల బండ్లు, తలలూపే జంతువులు, ఈలలు పిల్లల వినోదం కోసం ఉపయోగపడేవి.

సింధు నాగరికత (క్రీ.పూ. 3000 - 1500) – క్విక్ రివిజన్ నోట్స్ (Set-3)

హరప్పా నాగరికత పట్టణ జీవన విధానం, వాణిజ్యం, సమాజం మరియు సంస్కృతి పోటీ పరీక్షల్లో అత్యంత కీలకమైన అంశాలు. పూర్తి అధ్యయనం కోసం ముఖ్యమైన విశేషాలు క్రింది పట్టికలో ఇవ్వబడ్డాయి:

విభాగం	కీలక విశేషాలు & ప్రాధాన్యత
పట్టణ ప్రణాళిక	గ్రిడ్ పద్ధతిలో వీధులు (లంబకోణాల్లో కలుసుకునే కూడళ్లను 'ఆక్సఫర్డ్ సర్కస్' అంటారు); ప్రమాణిక కాల్చిన ఇటుకల నిర్మాణాలు.
వ్యవసాయం & పరిశ్రమలు	కాలిబంగన్‌లో దున్నిన పొలం ఆనవాళ్ళు; నేసిన నూలు వస్త్రాలు (మొహంజోదారో); ఎరుపు-నలుపు రంగుల మట్టిపాత్రల తయారీ.
విదేశీ వాణిజ్యం	మెసొపొటేమియాలోని ఉమ్మా, సుమేర్ నగరాలకు నూలు వస్త్రాల ఎగుమతి; లోథల్‌లో చతురస్రాకారపు కృత్రిమ ఓడరేవు.
సమాజం & పరిపాలన	ప్రధానంగా వర్తక శ్రేణుల ఆధిపత్య పాలన; సమాజంలో శ్రామిక వెట్టి చాకిరి ఉనికి; గుర్రం వాడకం లేదు.
వినోదం & కళలు	పాచికలాట, చదరంగం, నాట్యం, ఎద్దులపోట్లాట; టెర్రకోటతో చేసిన పిల్లల బొమ్మలు, ఈలలు, గిలకలు.

పరీక్షార్థుల కోసం ముఖ్య ముగింపు పాయింట్లు:

• కాలిబంగన్ అనగా సింధీ/రాజస్థానీ భాషలో నల్ల గాజులు అని అర్థం.
• మొహంజోదారోలోని మహా స్నానవాటిక మొత్తం వైశాల్యం దాదాపు 11,440 చదరపు అడుగులు.
• హరప్పా లిపిలో సుమారు 400 గుర్తులు లేదా చిత్ర చిహ్నాలు ఉన్నాయని పరిశోధకులు గుర్తించారు.