Indus Valley Civilization Practice Quiz Set 2

3. సింధు నాగరికత యుగము (క్రీ.పూ.3000 - 1500)

TGPSC, APPSC, UPSC, SSC & ఇతర పోటీ పరీక్షల ప్రత్యేకం

1. సింధు ప్రజలకు ఏ లోహం తెలియదు ?

A) రాగి B) బంగారం C) ఇనుము D) వెండి

సరైన సమాధానం: C) ఇనుము
వివరణ: సింధు ప్రజలకు రాగి, కంచు, బంగారం, వెండి లోహాలు తెలిసినప్పటికీ, ఇనుము (Iron) గురించి ఏమాత్రం పరిజ్ఞానం లేదు.

2. సింధు ప్రజల ప్రధాన ఆహార పంటలేవి ?

A) గోధుమ, బార్లీ, వరి B) మొక్కజొన్న, సజ్జలు C) కేవలం బంగాళాదుంపలు D) రాగులు, జొన్నలు మాత్రమే

సరైన సమాధానం: A) గోధుమ, బార్లీ, వరి
వివరణ: సింధు ప్రజల నిత్య ఆహారంలో గోధుమ, బార్లీ ప్రధానమైనవి కాగా, లోథల్ మరియు రంగాపూర్ వంటి ప్రాంతాల్లో వరిని కూడా సాగు చేశారు.

3. అతి తూర్పున ఉన్న హరప్పా నాగరికత గల ప్రదేశము ఏది ?

A) కాలిబంగన్ B) ఆలంగీర్‌పూర్ C) రోపార్ D) బన్వాలీ

సరైన సమాధానం: B) ఆలంగీర్‌పూర్
వివరణ: ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని మీరట్ సమీపంలో హిండన్ నదీ తీరాన ఉన్న ఆలంగీర్‌పూర్ ఈ నాగరికత యొక్క తూర్పు సరిహద్దు ప్రాంతం.

4. అతి పశ్చిమాన ఉన్న హరప్పా నాగరికత గల ప్రదేశము ఏది ?

A) చాన్హుదారో B) లోథల్ C) సుట్ కోజెండర్ (సుత్కాజెందోర్) D) సుర్కోటడ

సరైన సమాధానం: C) సుట్ కోజెండర్
వివరణ: బలూచిస్తాన్ తీరంలోని దాష్త్ నది ఒడ్డున గల సుత్కాజెందోర్ హరప్పా నాగరికతకు పశ్చిమ సరిహద్దుగా ఉంది.

5. అతి ఉత్తరాన ఉన్న హరప్పా నాగరికత గల ప్రాంతమేది ?

A) మాండా B) హరప్పా C) బూర్జహోమ్ D) తక్షశిల

సరైన సమాధానం: A) మాండా
వివరణ: జమ్మూ కాశ్మీర్‌లోని చీనాబ్ నదీ తీరంలో ఉన్న మాండా హరప్పా నాగరికతకు అత్యంత ఉత్తరాన ఉన్న స్థావరం.

6. అతి దక్షిణాన ఉన్న హరప్పా నాగరికత గల ప్రాంతమేది ?

A) లోథల్ B) దైమాబాద్ C) రంగాపూర్ D) ధోలవీర

సరైన సమాధానం: B) దైమాబాద్
వివరణ: మహారాష్ట్రలోని అహ్మద్‌నగర్ జిల్లా ప్రవర/నర్మదా పరివాహకంలో ఉన్న దైమాబాద్ ఈ నాగరికత దక్షిణ సరిహద్దు కేంద్రం.

7. మొహంజోదారో అంటే ఏమిటి ?

A) నల్ల గాజులు B) మృత్యుల దిబ్బ (Mound of the Dead) C) రేవు పట్టణం D) గొప్ప నగరం

సరైన సమాధానం: B) మృత్యుల దిబ్బ
వివరణ: సింధీ భాషలో 'మొహంజోదారో' అనగా శవాల లేదా మృతుల దిబ్బ అని అర్థం.

8. ఏ సింధులోయ పట్టణం చాలాసార్లు సింధునది వరదల్లో మునిగినట్లు దాని శిథిలాలను బట్టి తెలుస్తుంది ?

A) హరప్పా B) కాలిబంగన్ C) మొహంజోదారో D) బన్వాలీ

సరైన సమాధానం: C) మొహంజోదారో
వివరణ: మొహంజోదారో త్రవ్వకాల్లో కనిపించే 7 వేర్వేరు నిర్మాణ పొరలు ఈ నగరం కనీసం ఏడుసార్లు తీవ్ర వరదలకు గురై పునర్నిర్మించబడిందని నిరూపిస్తున్నాయి.

9. సింధూ నాగరికత గల పట్టణాలలో అతి విశాలమైన పట్టణం ఏది ?

A) చాన్హుదారో B) హరప్పా C) లోథల్ D) సుత్కాజెందోర్

సరైన సమాధానం: B) హరప్పా
వివరణ: విస్తీర్ణం, జనాభా మరియు కోట నిర్మాణాల పరంగా ప్రారంభ త్రవ్వకాల్లో గుర్తించబడిన అతి విశాలమైన మహానగరం హరప్పా.

10. సింధూ ప్రజలు వరి పండించినట్లు ఏఏ సింధులోయ పట్టణ శిథిలాల వల్ల తెలుస్తుంది ?

A) లోథలు, రంగపూర్ B) హరప్పా, మొహంజోదారో C) కాలిబంగన్, బన్వాలీ D) రోపార్, ఆలంగీర్‌పూర్

సరైన సమాధానం: A) లోథలు, రంగపూర్
వివరణ: గుజరాత్‌లోని లోథల్ మరియు రంగాపూర్ త్రవ్వకాలలో లభించిన వరి పొట్టు (Rice Husk) అవశేషాలు వారు వరి సాగు చేశారని స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

11. ఏ సింధూ నాగరికత పట్టణంలో త్రాసు లభించింది ?

A) కాలిబంగన్ B) లోథల్ C) హరప్పా D) మొహంజోదారో

సరైన సమాధానం: B) లోథల్
వివరణ: ప్రముఖ ఓడరేవు, వాణిజ్య నగరమైన గుజరాత్‌లోని లోథల్‌లో కొలతలు, తూనికల కోసం వాడిన రాగి త్రాసు బయల్పడింది.

12. ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని మీరట్‌కు సమీపంలో గల సింధూ నాగరికత ప్రదేశం ఏది ?

A) ఆలంగీర్ పూర్ B) హస్తినాపురం C) మధుర D) అయోధ్య

సరైన సమాధానం: A) ఆలంగీర్ పూర్
వివరణ: పశ్చిమ ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని మీరట్ జిల్లాలో ఉన్న ఆలంగీర్‌పూర్ హరప్పా నాగరికత యొక్క తూర్పు సరిహద్దు ప్రాంతంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

13. సింధూ నాగరికత కాలంలో ప్రధాన రేవు పట్టణం ఏది ?

A) మొహంజోదారో B) లోథల్ C) కాలిబంగన్ D) బన్వాలీ

సరైన సమాధానం: B) లోథల్
వివరణ: గుజరాత్‌లోని భోగావో నదీ తీరాన ఉన్న లోథల్ అంతర్జాతీయ సముద్ర వాణిజ్యం సాగించిన ప్రాచీన కృత్రిమ ఓడరేవు పట్టణం (Dockyard).

14. మెసపటోమియా, హరప్పాల మధ్యగల వర్తక కేంద్రమేది ? దాని ప్రస్తుత నామం ఏమిటి ?

A) దిల్మన్ (ప్రస్తుతం - బహ్రెయిన్) B) మకాన్ (ప్రస్తుతం - ఒమన్) C) మెలుహా (ప్రస్తుతం - సింధు) D) ఏడెన్ (ప్రస్తుతం - యెమెన్)

సరైన సమాధానం: A) దిల్మన్ (ప్రస్తుతం - బహ్రెయిన్)
వివరణ: పర్షియన్ సింధుశాఖలో ఉన్న దిల్మన్ (నేటి బహ్రెయిన్ దీవులు) హరప్పా మరియు మెసొపొటేమియా వర్తకులకు ప్రధాన రవాణా వాణిజ్య కేంద్రంగా ఉండేది.

15. సింధూ ప్రజల ముఖ్యవృత్తి ఏమిటి ?

A) వేటాడటం B) వ్యవసాయము C) యుద్ధాలు చేయడం D) పశువుల దొంగతనం

సరైన సమాధానం: B) వ్యవసాయము
వివరణ: సింధు నాగరికత పట్టణ స్వభావం కలిగినప్పటికీ, ప్రజలందరికీ ఆహారం అందించే మూల వృత్తి వ్యవసాయమే.

16. సింధూ నాగరికత గల పట్టణాలలో అత్యాశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటి ?

A) భారీ పిరమిడ్ల నిర్మాణం B) బంగారు గోపురాలు C) భూగర్భ మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ D) బానిసల సైనిక స్థావరాలు

సరైన సమాధానం: C) భూగర్భ మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ
వివరణ: కాల్చిన ఇటుకలతో మూసివేయబడిన డ్రైనేజీ కాలువలు, ఇంకుడు గుంతలతో కూడిన మురుగునీటి వ్యవస్థ సమకాలీన ప్రపంచంలో ఎక్కడా లేని అద్భుతం.

17. హరప్పా కాలంనాటి ముద్రలు ఎన్ని లభించాయి ?

A) సుమారు 100 మాత్రమే B) ఐదు వందలు C) రెండు వేలకు పైగా D) పది వేలు

సరైన సమాధానం: C) రెండు వేలకు పైగా
వివరణ: స్టీటైట్ (నునుపు రాయి)తో తయారుచేసిన సుమారు 2000 కి పైగా ముద్రికలు త్రవ్వకాల్లో బయల్పడ్డాయి.

18. సింధూ లోయలో లభించిన ముద్రల మీద ఏ జంతువుల బొమ్మలున్నాయి ?

A) గుర్రం, ఒంటె, సింహం B) ఎద్దు, గేదె, పులి, మేక, ఏనుగు, ఖడ్గమృగం C) జిరాఫీ, కంగారూ D) కేవలం ఆవు మాత్రమే

సరైన సమాధానం: B) ఎద్దు, గేదె, పులి, మేక, ఏనుగు, ఖడ్గమృగం
వివరణ: పశుపతి ముద్రికతో పాటు ఇతర ముద్రలపై ఎద్దు, ఏనుగు, పులి, ఖడ్గమృగం వంటి జంతువుల బొమ్మలు స్పష్టంగా చిత్రీకరించబడ్డాయి.

19. సింధూ ప్రజలు పూజించే దేవతలు ఎవరు ?

A) ఇంద్రుడు, అగ్ని B) మాతృదేవత, పశుపతి మహాదేవుడు C) బ్రహ్మ, విష్ణు D) సూర్యుడు, వరుణుడు

సరైన సమాధానం: B) మాతృదేవత, పశుపతి మహాదేవుడు
వివరణ: స్త్రీ రూపంలో ఉన్న మాతృదేవతను మరియు యోగముద్రలో ఉన్న పశుపతి శివుడిని వీరు ప్రధాన ఆరాధ్య దైవాలుగా పూజించారు.

20. సింధూ ప్రజలు మరణించిన వారిని ఏమి చేసేవారు ?

A) నీటిలో వదిలేసేవారు B) దహనం లేదా పాతి పెట్టడం C) పక్షులకు ఆహారంగా వదిలేయడం మాత్రమే D) ఇళ్ల పైకప్పులపై భద్రపరచడం

సరైన సమాధానం: B) దహనం లేదా పాతి పెట్టడం
వివరణ: మృతుల సంస్కారాల్లో పూర్తిగా పూడ్చడం (పాతిపెట్టడం), కాల్చి బూడిదను కుండల్లో భద్రపరచడం వంటి పద్ధతులు ఆచరించారు.

21. సింధూ ప్రజలు పూజించిన పక్షి ఏది ?

A) కాకి B) పావురం C) నెమలి D) గద్ద

సరైన సమాధానం: B) పావురం
వివరణ: పక్షులలో పావురాన్ని పవిత్రమైనదిగా భావించి పూజించే ఆచారం సింధు ప్రజలలో ఉండేది.

22. స్వస్తిక్ గుర్తు ఏ నాగరికతకు చెందినది ?

A) సింధు నాగరికత B) రోమన్ నాగరికత C) చైనా నాగరికత D) మౌర్య నాగరికత

సరైన సమాధానం: A) సింధు నాగరికత
వివరణ: సూర్యారాధనకు మరియు శుభానికి సంకేతమైన 'స్వస్తిక్' (Swastika) చిహ్నం సింధు ముద్రికలపై తొలిసారిగా లభించింది.

23. సింధు ప్రజల నిర్మాణాలలో సాటిలేనిది ఏది ?

A) ధాన్యాగారాలు మాత్రమే B) స్నానవాటిక (మహా స్నానవాటిక) C) కోట బురుజులు D) రహదారులు మాత్రమే

సరైన సమాధానం: B) స్నానవాటిక
వివరణ: మొహంజోదారోలోని 'మహా స్నానవాటిక' (The Great Bath) ప్రాచీన ఇంజనీరింగ్ నైపుణ్యానికి అద్భుత నిదర్శనం.

24. సింధు ప్రజల లిపి ఏది ?

A) బ్రాహ్మీ లిపి B) బొమ్మల లిపి (చిత్రలిపి / Pictographic) C) ఖరోష్ఠి లిపి D) దేవనాగరి లిపి

సరైన సమాధానం: B) బొమ్మల లిపి
వివరణ: సింధు ప్రజలు రాసిన లిపి చిహ్నాలు, బొమ్మలతో కూడిన చిత్రలిపి (Pictographic Script). ఇది నేటికీ పూర్తిగా చదవబడలేదు.

25. సింధూ ప్రజల లిపి ఏ వైపు నుండి ఏ వైపుకు వ్రాసేవారు ?

A) ఎడమ నుండి కుడికి మాత్రమే B) పై నుండి క్రిందికి C) కుడి నుండి ఎడమకు తిరిగి ఎడమ నుండి కుడికి (బౌస్ట్రోఫెడాన్) D) క్రింది నుండి పైకి

సరైన సమాధానం: C) కుడి నుండి ఎడమకు తిరిగి ఎడమ నుండి కుడికి
వివరణ: మొదటి పంక్తిని కుడి నుండి ఎడమకు, రెండవ పంక్తిని ఎడమ నుండి కుడికి వ్రాసే సర్పిలాకార పద్ధతిని (Boustrophedon) అనుసరించారు.

సింధు నాగరికత (క్రీ.పూ. 3000 - 1500) – క్విక్ రివిజన్ నోట్స్ (Set-2)

సింధు నాగరికత భారతదేశంలో శాస్త్రీయ పట్టణ నిర్మాణానికి, ఆర్థిక పరిపుష్టికి నిదర్శనం. విద్యార్థుల సౌలభ్యం కోసం ముఖ్యమైన స్థావరాలు, లభించిన ప్రత్యేక అవశేషాలు మరియు సాంస్కృతిక అంశాలు క్రింది పట్టికలో ఇవ్వబడ్డాయి:

ప్రదేశం / అంశం	లభించిన ముఖ్య ఆధారాలు & విశేషాలు
మొహంజోదారో	మహా స్నానవాటిక, కాంస్య నాట్యకత్తె విగ్రహం, గడ్డంతో ఉన్న పూజారి విగ్రహం, పశుపతి ముద్రిక, ఏడుసార్లు వరదలకు గురైన నగరం.
లోథల్	కృత్రిమ ఇటుక ఓడరేవు (డెక్కయ్యార్డ్), వరి సాగు ఆనవాళ్ళు (వరి పొట్టు), కొలతల కోసం వాడిన రాగి త్రాసు, అగ్నిగుండాలు.
ఆలంగీర్‌పూర్	యమునా నది ఉపనది అయిన హిండన్ ఒడ్డున వెలసిన హరప్పా నాగరికత యొక్క అత్యంత తూర్పు సరిహద్దు ప్రాంతం.
సరిహద్దు నగరాలు	ఉత్తరాన మాండా (జమ్మూ), దక్షిణాన దైమాబాద్ (మహారాష్ట్ర), పశ్చిమాన సుత్కాజెందోర్ (బలూచిస్తాన్).
లిపి & సంస్కృతి	బొమ్మల లిపి (కుడి నుండి ఎడమకు, ఎడమ నుండి కుడికి వ్రాసే పద్ధతి); మాతృదేవత, పశుపతి, పావురం మరియు స్వస్తిక్ గుర్తుల ఆరాధన.

పరీక్షార్థుల కోసం ముఖ్య ముగింపు పాయింట్లు:

• సింధు ప్రజలకు ఇనుము మరియు గుర్రం గురించి అవగాహన లేదు.
• మెసొపొటేమియాతో వాణిజ్యం సాగించడానికి పర్షియన్ సింధుశాఖలోని దిల్మన్ (నేటి బహ్రెయిన్) ప్రధాన వర్తక కేంద్రంగా ఉండేది.
• ప్రజారోగ్యం, పరిశుభ్రతకు ప్రాధాన్యతనిస్తూ నిర్మించిన భూగర్భ మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ వీరి నాగరికతలోనే అత్యంత ఆశ్చర్యకరమైన విశేషం.