మౌర్యుల యుగం (క్రీ.పూ. 300 - 200) - Set 1
ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు & విశ్లేషణలు
1. క్రింది జతలను పరిశీలించి సరిగ్గా సరిపోలిన దానిని ఎంపిక చేయండి:
(i) మౌర్య వంశ స్థాపకుడు — చంద్రగుప్త మౌర్యుడు
(ii) నంద వంశ నిర్మూలనలో సహాయపడినది — చాణక్యుడు
(ii) నంద వంశ నిర్మూలనలో సహాయపడినది — చాణక్యుడు
వివరణ: మౌర్య వంశాన్ని చంద్రగుప్త మౌర్యుడు స్థాపించాడు. ఇతనికి నంద వంశాన్ని నిర్మూలించడంలో చాణక్యుడు (కౌటిల్యుడు) కీలక సహాయం అందించాడు.
2. క్రింది వాక్యాలలో చారిత్రాత్మక సంఘటనకు సంబంధించి సరికాని వాక్యాన్ని గుర్తించండి:
వివరణ: మగధ కేంద్రంగా నందులను ఓడించి మౌర్య సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించడం చరిత్రలో ఒక గొప్ప చారిత్రాత్మక ఘట్టం. ఇది గుప్తులకు ముందు ఉత్తర భారతదేశంలో ఏర్పడింది.
3. మౌర్యుల చరిత్రకు సంబంధించి క్రింది ఆధారాలు - రచయితల పట్టికను సరిగ్గా జతపరచండి:
| జాబితా - I (గ్రంథం/ఆధారం) | జాబితా - II (రచయిత/వ్యక్తి) |
|---|---|
| a. అర్థశాస్త్రము | 1. విశాఖదత్తుడు |
| b. ఇండికా | 2. కౌటిల్యుడు |
| c. ముద్రారాక్షసము | 3. మెగస్తనీసు |
| d. ధర్మశాసనాలు | 4. అశోకుడు |
వివరణ: అర్థశాస్త్రం కౌటిల్యుని రచన; ఇండికా మెగస్తనీసు గ్రంథం; ముద్రారాక్షసము విశాఖదత్తుని నాటకం; శిలాశాసనాలు అశోకునికి చెందినవి.
4. చంద్రగుప్త మౌర్యుని నాటి పాలనా సిద్ధాంతాలు, రాజనీతిని సమగ్రంగా గ్రహించడానికి ప్రధాన ఆధార గ్రంథం ఏది?
వివరణ: నాటి రాజనీతి, రాజ్యపాలన సిద్ధాంతాలను వివరించే ప్రామాణిక గ్రంథం కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రము.
5. చంద్రగుప్త మౌర్యుని ప్రధాన మంత్రికి సంబంధించి సరైన పేర్లను ఎంపిక చేయండి:
1. చాణక్యుడు | 2. కౌటిల్యుడు | 3. విష్ణుగుప్తుడు | 4. ఉపగుప్తుడు
వివరణ: చంద్రగుప్తుని ప్రధాన మంత్రి చాణక్యుడు. అతనికి కౌటిల్యుడు, విష్ణుగుప్తుడు అనే ఇతర పేర్లు ఉన్నాయి. (ఉపగుప్తుడు అశోకునికి బౌద్ధ దీక్షనిచ్చిన సన్యాసి).
6. కౌటిల్యుని ‘అర్థశాస్త్రము’ రచనకు సంబంధించి సరైన భాష ఏది?
వివరణ: కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రం సంస్కృత భాషలో రచింపబడింది.
7. కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్ర నిర్మాణం (అధ్యాయాలు మరియు శ్లోకాలు) కు సంబంధించి సరైన జత:
వివరణ: కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రంలో 150 అధ్యాయాలు మరియు సుమారు 6,000 శ్లోకాలు ఉన్నాయి.
8. అర్థశాస్త్రంలో పేర్కొన్న శ్లోకాల సంఖ్య ఎంత?
వివరణ: అర్థశాస్త్ర గ్రంథంలో మొత్తం 6,000 శ్లోకాలు ఉన్నాయి.
9. అర్థశాస్త్రము యొక్క ముఖ్య ప్రతిపాద్య అంశం (ఉపదేశం) ఏమిటి?
వివరణ: రాజ్యాన్ని సంపాదించడం మరియు పాలించడం (రాజ్య సంపాదన మరియు పాలనా విధానం) అర్థశాస్త్రంలోని మూల విషయం.
10. "రాజో రాజా లేదా ప్రజా" (ప్రజల సుఖమే రాజు సుఖం, వారి క్షేమమే రాజు క్షేమం) అనే ఉదాత్త రాజనీతిని ప్రతిపాదించినది ఎవరు?
వివరణ: కౌటిల్యుడు తన అర్థశాస్త్రంలో ప్రజలే రాజ్యానికి సర్వస్వమని, వారి శ్రేయస్సే రాజు శ్రేయస్సని ఉద్బోధించాడు.
11. ప్రాచీన భారతదేశ సాంఘిక, పరిపాలనా వివరాలను అందించిన ‘ఇండికా’ గ్రంథాన్ని రచించినది ఎవరు?
వివరణ: ‘ఇండికా’ ప్రసిద్ధ గ్రీకు గ్రంథకర్త మెగస్తనీసు రచన.
12. మెగస్తనీసుకు సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
1. ఇతడు గ్రీకు రాజు సెల్యూకస్ నికేటర్ యొక్క రాయబారి.
2. ఇతడు చంద్రగుప్త మౌర్యుని ఆస్థానాన్ని సందర్శించాడు.
2. ఇతడు చంద్రగుప్త మౌర్యుని ఆస్థానాన్ని సందర్శించాడు.
వివరణ: మెగస్తనీసు సెల్యూకస్ నికేటర్ యొక్క రాయబారిగా చంద్రగుప్త మౌర్యుని రాజసభలో ఉన్నాడు.
13. ‘ఇండికా’ గ్రంథం ప్రకారం మౌర్యుల రాజధాని పాటలీపుత్ర నగర కొలతలకు సంబంధించి సరైనది:
వివరణ: ఇండికా ప్రకారం పాటలీపుత్ర నగరం 13 కి.మీ పొడవు, 2.5 కి.మీ వెడల్పు కలిగి ఉంది.
14. పాటలీపుత్ర నగర పాలనను నిర్వహించిన పురపాలక మండలిలో మొత్తం ఎంతమంది సభ్యులు ఉండేవారు?
వివరణ: ఇండికా కథనం ప్రకారం పాటలీపుత్ర నగర పాలనను 30 మంది సభ్యులు గల పురపాలక సంఘం (6 బోర్డులు) నిర్వహించేది.
15. మౌర్యుల చరిత్ర, వారి పాలనా విధానం గురించి సమాచారం అందించే బౌద్ధ సింహళ (శ్రీలంక) గ్రంథాలు ఏవి?
వివరణ: సిలోన్/శ్రీలంకకు చెందిన 'దీపవంశము' మరియు 'మహావంశము' గ్రంథాలు మౌర్యుల చరిత్రను సమగ్రంగా తెలుపుతాయి.
16. చంద్రగుప్త మౌర్యుని కచ్చితమైన పాలనా కాలాన్ని గుర్తించండి:
వివరణ: చంద్రగుప్త మౌర్యుని పాలనా కాలం క్రీ.పూ. 322 నుండి క్రీ.పూ. 298 వరకు కొనసాగింది.
17. చంద్రగుప్త మౌర్యునితో యుద్ధం చేసి సంధి చేసుకున్న గ్రీకు పాలకుడు/సేనాని ఎవరు?
వివరణ: చంద్రగుప్త మౌర్యుడు గ్రీకు సేనాని సెల్యూకస్ నికేటర్‌ను ఓడించి, సంధి ద్వారా అనేక ప్రాంతాలను పొందాడు.
18. చంద్రగుప్త మౌర్యునికి జైనమత దీక్షనిచ్చి, దక్షిణ భారతదేశానికి నడిపించిన గురువు ఎవరు?
వివరణ: చంద్రగుప్తుడు తన జీవిత చరమాంకంలో భద్రబాహువు వద్ద జైనమత దీక్షను స్వీకరించాడు.
19. చంద్రగుప్త మౌర్యుడు ఏ సంవత్సరంలో నంద వంశపు చివరి రాజైన ధననందుని అంతమొందించి మగధను కైవసం చేసుకున్నాడు?
వివరణ: క్రీ.పూ. 322 లో ధననందుని వధించి చంద్రగుప్తుడు మగధ సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు.
20. నంద వంశ నిర్మూలనలో చంద్రగుప్తునికి చాణక్యుడు తోడ్పడటానికి ప్రధాన ప్రేరణ ఏమిటి?
వివరణ: ధననందుని చేతిలో జరిగిన అవమానానికి ప్రతీకారంగా చాణక్యుడు నంద వంశ నిర్మూలనకు ప్రతిజ్ఞ పూని చంద్రగుప్తుడిని తీర్చిదిద్దాడు.
21. చంద్రగుప్త మౌర్యుడు సల్లేఖన వ్రతం ఆచరించి మరణించిన ప్రసిద్ధ ప్రాంతం ఏది?
వివరణ: చంద్రగుప్త మౌర్యుడు కర్ణాటకలోని శ్రావణబెళగొళలో జైన సంప్రదాయ ప్రకారం సల్లేఖన వ్రతం ద్వారా దేహత్యాగం చేశాడు.
22. మౌర్య చక్రవర్తులందరిలో అత్యంత ప్రసిద్ధిగాంచిన, శాంతి దూతగా ఖ్యాతి చెందిన పాలకుడు ఎవరు?
వివరణ: మౌర్య చక్రవర్తులలో అగ్రగణ్యుడు మరియు గొప్ప చక్రవర్తి అశోకుడు.
23. అశోకుని తండ్రి ఎవరు?
వివరణ: అశోకుని తండ్రి బిందుసారుడు. (గమనిక: బింబిసారుడు హర్యాంక వంశానికి చెందినవాడు).
24. అశోకుని పాలనా కాలాన్ని గుర్తించండి:
వివరణ: శాసనాల ఆధారంగా అశోకుని పాలనా కాలం క్రీ.పూ. 274 నుండి 237 వరకు పరిగణించబడుతుంది.
25. బిందుసారుని సరైన పరిపాలనా కాలాన్ని ఎంచుకోండి:
వివరణ: చంద్రగుప్తుని తర్వాత ఆయన కుమారుడు బిందుసారుడు క్రీ.పూ. 298 నుండి 274 వరకు పాలించాడు.
త్వరిత పునశ్చరణ (Quick Review: Q. 1 - 25)
| ప్రశ్న సంఖ్య | కీలక అంశం | సారాంశం / సరైన సమాధానం |
|---|---|---|
| 1 - 2 | మౌర్య స్థాపన | చంద్రగుప్త మౌర్యుడు; భారత చరిత్రలో అతిపెద్ద మలుపు. |
| 3 - 4 | చరిత్ర ఆధారాలు | కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రం, మెగస్తనీస్ ఇండికా, అశోకుని శాసనాలు, ముద్రారాక్షసం. |
| 5 - 10 | కౌటిల్యుడు - అర్థశాస్త్రం | సంస్కృత భాష, 150 అధ్యాయాలు, 6000 శ్లోకాలు, సామ్రాజ్య పాలనా శాస్త్రం. |
| 11 - 14 | మెగస్తనీస్ - ఇండికా | సెల్యూకస్ రాయబారి, పాటలీపుత్రం (13 x 2.5 కి.మీ), 30 మంది పురపాలక సభ్యులు. |
| 15 | విదేశీ గ్రంథాలు | సింహళ బౌద్ధ గ్రంథాలు (దీపవంశము, మహావంశము). |
| 16 - 21 | చంద్రగుప్తుని ప్రస్థానం | పాలన: క్రీ.పూ. 322-298; గురువు: భద్రబాహు; మరణం: శ్రావణబెళగొళ. |
| 22 - 25 | వారసత్వ క్రమం | చంద్రగుప్తుడు (క్రీ.పూ. 322-298) → బిందుసారుడు (క్రీ.పూ. 298-274) → అశోకుడు (క్రీ.పూ. 274-237). |
No comments:
Post a Comment