మౌర్యుల యుగం (క్రీ.పూ. 300 - 200)
1. అశోకుని జీవితంలో హింసా మార్గాన్ని విడనాడి శాంతి, ధర్మ మార్గాన్ని చేపట్టడానికి కారణమైన చారిత్రాత్మక సంఘటన ఏది?
వివరణ: కళింగ యుద్ధంలో జరిగిన అపార రక్తపాతం, ప్రాణనష్టం అశోకుని మనస్సును తీవ్రంగా కలచివేసి అతని జీవిత గతిని ధర్మ మార్గం వైపు మళ్లించింది.
2. అశోకుడు కళింగ దేశంపై దండయాత్ర చేసిన సంవత్సరాన్ని గుర్తించండి:
వివరణ: కళింగ యుద్ధం క్రీ.పూ. 261లో (అశోకుని పట్టాభిషేకం జరిగిన 8వ ఏట) జరిగింది.
3. కళింగ యుద్ధ వివరాలు, యుద్ధ పరిణామాల పట్ల అశోకుడు పొందిన తీవ్ర పశ్చాత్తాపం గురించి వివరించే శాసనం ఏది?
వివరణ: అశోకుని 13వ ప్రధాన శిలాశాసనం (13th Major Rock Edict) కళింగ యుద్ధం మరియు ఆ నాటి యుద్ధ బీభత్సాన్ని సమగ్రంగా తెలియజేస్తుంది.
4. అశోకుని శాసనాల భౌగోళిక సరిహద్దుల ఆధారంగా ఆయన సామ్రాజ్య విస్తీర్ణానికి సంబంధించి సరైన వాక్యాన్ని గుర్తించండి:
వివరణ: అశోకుని శిలాశాసనాల వ్యాప్తిని బట్టి సుదూర దక్షిణ ప్రాంతమైన తమిళనాడు మరియు తూర్పున ఉన్న అస్సాం మినహా మిగిలిన సమస్త భారత ఉపఖండం ఆయన సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది.
5. అశోకుని ప్రభావితం చేసి బౌద్ధ ధర్మంలోకి దీక్షనిచ్చిన బౌద్ధ సన్యాసి ఎవరు?
వివరణ: అశోకుడు బౌద్ధ భిక్షువైన ఉపగుప్తుని ప్రభావంతో బౌద్ధమతాన్ని స్వీకరించాడు. (భద్రబాహువు చంద్రగుప్తునికి జైన దీక్ష ఇచ్చిన గురువు).
6. ‘బుద్ధం, ధర్మం, సంఘం’ (త్రిరత్నాలు) పట్ల అశోకుడు తన అచంచల విశ్వాసాన్ని బహిరంగంగా ప్రకటించిన శాసనం ఏది?
వివరణ: రాజస్థాన్‌లోని బైరాట్ (బభ్రూ) శాసనంలో అశోకుడు బౌద్ధ త్రిరత్నాలైన బుద్ధుడు, ధర్మం, సంఘం పట్ల తన అపారమైన విశ్వాసాన్ని చాటాడు.
7. అశోకుడు తన ధర్మయాత్రలలో భాగంగా దర్శించిన ముఖ్యమైన బౌద్ధ క్షేత్రాల సరైన సమూహాన్ని గుర్తించండి:
వివరణ: అశోకుడు గౌతమ బుద్ధుని జీవితంతో ముడిపడిన లుంబిని (జననం), గయ (జ్ఞానోదయం), సారనాథ్ (ప్రథమ ధర్మచక్ర ప్రవర్తనం), కుశీనగరం (మహా పరినిర్యాణం) పుణ్యక్షేత్రాలను దర్శించాడు.
8. అశోకునిచే నిర్మించబడిన ప్రసిద్ధ బౌద్ధ స్తూపాలలో క్రింది వానిలో వేటిని పేర్కొనవచ్చు?
1. సాంచీ స్తూపం | 2. సారనాథ్ ధమేక్ స్తూపం | 3. భార్హుత్ స్తూపం
వివరణ: అశోకుడు సాంచీ, సారనాథ్, భార్హుత్ లతో పాటు దేశవ్యాప్తంగా వేలాది బౌద్ధ స్తూపాలను నిర్మించినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు తెలుపుతున్నాయి.
9. కళింగ యుద్ధానంతరం అశోకుడు స్వీకరించి దేశవిదేశాలలో ప్రచారం చేసిన మతం ఏది?
వివరణ: అశోకుడు బౌద్ధమతాన్ని స్వీకరించి, దానిని ప్రపంచ మతంగా మార్చడానికి విశేష కృషి చేశాడు.
10. అశోకుని ఆధ్వర్యంలో పాటలీపుత్రంలో నిర్వహించబడిన బౌద్ధ సంగీతి (కౌన్సిల్) ఏది?
వివరణ: క్రీ.పూ. 250 లో అశోకుని కాలంలో పాటలీపుత్రంలో మొగ్గలిపుత్త తిస్స అధ్యక్షతన 3వ బౌద్ధ సంగీతి జరిగింది.
11. "ఇతర మతాలను గౌరవించడం వలన స్వమత గౌరవం పెరుగుతుంది; ఇతర మతాలను నిందిస్తే స్వమతానికే హాని కలుగుతుంది" అని ప్రబోధించిన చక్రవర్తి ఎవరు?
వివరణ: అశోకుడు తన 12వ శిలాశాసనంలో ఈ విశాలమైన పరమత సహన సూత్రాన్ని ప్రకటించాడు.
12. అశోకుని శాసనాలలో అత్యధికంగా కనిపించే ఆయన బిరుదులు ఏవి?
వివరణ: అశోకుడు తన శాసనాలలో 'దేవానాంప్రియ' (దేవతలకు ప్రియమైనవాడు), 'ప్రియదర్శి' (చూడముచ్చటైనవాడు) అనే బిరుదులతో సంబోధించుకున్నాడు.
13. మానవులకు మరియు జంతువులకు వైద్య చికిత్సలు, ఔషధ మూలికల పెంపకం గురించిన తొలి లిఖిత ఆధారాలు ఎవరి శాసనాలలో లభించాయి?
వివరణ: అశోకుని శాసనాలలో మానవులతో పాటు పశువులకు కూడా ఉచిత వైద్యశాలలు, ఔషధాల సరఫరా చేసినట్లు తొలి లిఖిత ఆధారాలు లభిస్తున్నాయి.
14. ప్రపంచ చరిత్రలోనే సుమారు 2,200 సంవత్సరాల క్రితమే యుద్ధాలను శాశ్వతంగా త్యజించిన మొట్టమొదటి విశ్వశాంతి చక్రవర్తి ఎవరు?
వివరణ: యుద్ధంలో విజయం సాధించిన తర్వాత దిగ్విజయ కాంక్షను వీడి 'భేరీఘోష' స్థానంలో 'ధర్మఘోష'ను ప్రకటించిన ఏకైక రాజు అశోకుడు.
15. జంతు బలులను నిషేధిస్తూ, రాజరిక వంటశాలలో జీవహింసను అరికడుతూ అశోకుడు వేయించిన శాసనం ఏది?
వివరణ: అశోకుని 1వ శిలాశాసనం జంతు బలుల నిషేధం, విందు వినోదాలలో జంతువధ తగ్గింపు గురించి వివరిస్తుంది.
16. దేశంలో సామాజిక సమైక్యతను, నైతిక ప్రగతిని సాధించడానికి అశోకుడు ప్రవేశపెట్టిన విశిష్ట ప్రవర్తనా నియమావళి ఏమిటి?
వివరణ: అశోకుడు ప్రవేశపెట్టిన 'ధర్మము' అనేది ఏ ఒక్క మతానికో పరిమితం కాకుండా సమస్త మానవాళి నైతిక ప్రవర్తనకు సంబంధించిన ఆదర్శ నియమావళి.
17. అశోకుడు తన ధర్మ సిద్ధాంతాలను ప్రజలలో వ్యాప్తి చేయడానికి ప్రత్యేకంగా నియమించిన అధికారులను ఏమని పిలిచేవారు?
వివరణ: పట్టాభిషేకమైన 14వ సంవత్సరంలో అశోకుడు ధర్మ ప్రచారం మరియు ప్రజా నైతిక రక్షణ కోసం 'ధర్మమహామాత్రులు' అనే నూతన అధికారులను నియమించాడు.
18. అశోకుడు పంపిన బౌద్ధ ధర్మ ప్రచారకులు - వారు వెళ్లిన ప్రాంతాల పట్టికను సరిగ్గా జతపరచండి:
| ధర్మ ప్రచారకులు | ప్రాంతం |
|---|---|
| a. మజ్ఝాంతిక | 1. కాశ్మీర్, గాంధార |
| b. మహాదేవుడు | 2. మైసూర్ (మహిషమండలం) |
| c. మహాధర్మరక్షిత | 3. మహారాష్ట్ర |
| d. శోన మరియు ఉత్తర | 4. సువర్ణభూమి (బర్మా) |
వివరణ: కాశ్మీర్‌కు మజ్ఝాంతిక, మైసూర్‌కు మహాదేవుడు, మహారాష్ట్రకు మహాధర్మరక్షిత, సువర్ణభూమికి శోన-ఉత్తర బౌద్ధ ప్రచారకులుగా వెళ్లారు.
19. మైసూర్ (మహిషమండలం) ప్రాంతంలో ధర్మ ప్రచారం కోసం అశోకునిచే నియమించబడిన ప్రచారకుడు ఎవరు?
వివరణ: మైసూర్ ప్రాంతానికి బౌద్ధ ప్రచారకర్తగా మహాదేవుడిని పంపించారు.
20. సింహళం (శ్రీలంక) దేశానికి బౌద్ధమత ప్రచారం కొరకు బోధివృక్షపు కొమ్మతో పాటు అశోకుడు ఎవరిని పంపెను?
వివరణ: అశోకుడు తన కుమారుడు మహేంద్రుడు, కుమార్తె సంఘమిత్రలను బౌద్ధ ప్రచారం కోసం శ్రీలంకకు పంపాడు.
21. మహారాష్ట్ర ప్రాంతానికి బౌద్ధమత ప్రచారం కొరకు అశోకునిచే పంపబడిన ధర్మప్రచారకుడు ఎవరు?
వివరణ: మహారాష్ట్ర ప్రాంతంలో బౌద్ధ ప్రచారం చేయడానికి అశోకుడు మహాధర్మరక్షితను నియమించాడు.
22. సువర్ణభూమి (ఆగ్నేయాసియా / బర్మా ప్రాంతం) కి బౌద్ధమత ప్రచారం కొరకు వెళ్లిన రాయబారులు ఎవరు?
వివరణ: బర్మా/సువర్ణభూమికి ధర్మ ప్రచారానికై శోన మరియు ఉత్తరులను అశోకుడు పంపించాడు.
23. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని కర్నూలు జిల్లాలో లభించిన ఏ శాసనం ద్వారా అశోకుని పరిపాలన, శౌర్య ప్రదర్శనల వివరాలు తెలుస్తున్నాయి?
వివరణ: ఎర్రగుడి (కర్నూలు జిల్లా) శాసనం అశోకుని శాసనాలలో అత్యంత ప్రముఖమైనది. ఇది బౌస్ట్రోఫెడాన్ పద్ధతిలో లిఖించబడిన విశిష్టతను కలిగి ఉంది.
24. క్రింది వారిలో అశోకుని కుమారుడిగా ప్రసిద్ధి చెందినది ఎవరు?
వివరణ: అశోకుని కుమారులలో కుణాలుడు ప్రసిద్ధుడు. (కుణాలుని కుమారుడు సంప్రతి).
25. అశోకుని మత విధానానికి మరియు పరిపాలనకు సంబంధించి అత్యంత ప్రాథమికమైన మూలసూత్రం ఏది?
వివరణ: అశోకుడు బౌద్ధమతాన్ని వ్యక్తిగతంగా ఆచరించినప్పటికీ, రాజ్యంలో అన్ని మతాల పట్ల సమాన ఆదరణ, పరమత సహనాన్ని మూలసూత్రంగా పాటించాడు.
త్వరిత పునశ్చరణ (Quick Review: Q. 1 - 25)
| ప్రశ్న సంఖ్య | కీలక అంశం | సారాంశం / సరైన సమాధానం |
|---|---|---|
| 1 - 3 | కళింగ యుద్ధం (క్రీ.పూ. 261) | 13వ రాతి శాసనంలో యుద్ధ వివరాలు; అశోకునిలో ధర్మ పరివర్తన. |
| 4 | సామ్రాజ్య సరిహద్దులు | తమిళనాడు, అస్సాం మినహా మిగిలిన సమస్త భారతదేశం. |
| 5 - 6 | బౌద్ధ స్వీకరణ & విశ్వాసం | ఉపగుప్తుని ద్వారా దీక్ష; బైరాట్/బభ్రూ శాసనంలో త్రిరత్నాల ప్రకటన. |
| 7 - 10 | స్తూపాలు & కౌన్సిల్స్ | సాంచీ, సారనాథ్, భార్హుత్ స్తూపాలు; 3వ బౌద్ధ సంగీతి నిర్వహణ. |
| 11 - 15 | బిరుదులు & జీవహింస నిషేధం | దేవానాంప్రియ, ప్రియదర్శి; 1వ రాతి శాసనం ద్వారా జంతుబలి నిషేధం. |
| 16 - 17 | ధర్మం & యంత్రాంగం | ధర్మ విధానం; ప్రచారం కొరకు 'ధర్మమహామాత్రులు' నియామకం. |
| 18 - 22 | విదేశీ ధర్మ ప్రచారాలు | సింహళం (మహేంద్ర, సంఘమిత్ర), బర్మా (శోన, ఉత్తర), మైసూర్ (మహాదేవ), కాశ్మీర్ (మజ్ఝాంతిక). |
| 23 - 25 | శాసనాలు & మత విధానం | ఎర్రగుడి శాసనం; కుమారుడు కుణాలుడు; మూలసూత్రం: పరమత సహనం. |
No comments:
Post a Comment