Post-Mauryan Period: Kanishka, Buddhist Literature, Art & Chedi Dynasty - Set 5

మౌర్యానంతర యుగం: ప్రాక్టీస్ టెస్ట్ (సెట్ - 5)

కనిష్కుని ఆస్థానం, బౌద్ధ విద్వాంసులు, గాంధార కళ & ఖారవేలుని రాజ్యపాలన | 25 సమగ్ర ప్రశ్నలు & విశ్లేషణ

1. కనిష్కుని ఆస్థాన రాజకవి మరియు సంస్కృత నాటక సాహిత్యానికి మార్గదర్శకుడైన విద్వాంసుడు ఎవరు?

A) బాణభట్టుడు B) అశ్వఘోషుడు C) కాళిదాసు D) భారవి

2. సంస్కృత మహాకావ్యాలైన 'బుద్ధచరితము' మరియు 'సౌందరనందము' గ్రంథాల రచయిత ఎవరు?

A) ఆచార్య నాగార్జునుడు B) వసుమిత్రుడు C) అశ్వఘోషుడు D) విశాఖదత్తుడు

3. కనిష్కుడు ప్రధానంగా ఆదరించి, అంతర్జాతీయ ఖ్యాతి తెచ్చిపెట్టిన ప్రత్యేక శిల్పకళా రీతి ఏది?

A) గాంధార శిల్పకళ B) అమరావతి శిల్పకళ C) ద్రవిడ శిల్పకళ D) వేసర శిల్పకళ

4. అంతకుముందు ప్రతీకల రూపంలో ఉన్న గౌతమ బుద్ధుని మొట్టమొదటిసారిగా మానవరూప విగ్రహంగా మలచిన శిల్పకళ ఏది?

A) చోళుల కాంస్య శిల్పకళ B) అమరావతి శిల్పరీతి C) సారనాథ్ శిల్పకళ D) గాంధార శిల్పకళ

5. కాశ్మీర్‌లోని కుండలవనంలో జరిగిన నాల్గవ బౌద్ధ సంగీతిలో పాల్గొన్న ప్రముఖ బౌద్ధ భిక్షువుల సంఖ్య ఎంత?

A) 250 మంది B) 500 మంది C) 700 మంది D) 1000 మంది

6. నాల్గవ బౌద్ధ సంగీతిలో పాల్గొని, చర్చలను నడిపించిన సుప్రసిద్ధ బౌద్ధ పండితుల జంటను గుర్తించండి:

A) ఉపగుప్తుడు మరియు మొగ్గలిపుత్త తిస్స B) ధర్మకీర్తి మరియు దిజ్నాగుడు C) ఆచార్య నాగార్జునుడు మరియు పార్శ్వుడు D) బుద్ధఘోషుడు మరియు ఆనందుడు

7. మహాయాన బౌద్ధ తత్వవేత్త అయిన ఆచార్య నాగార్జునుడు ఉత్తర భారతదేశంలో ఏ చక్రవర్తి ఆస్థానంలో గౌరవించబడ్డాడు?

A) కనిష్కుడు B) అశోకుడు C) హర్షవర్ధనుడు D) సముద్రగుప్తుడు

8. ఆచార్య నాగార్జునుడు రచించిన ప్రామాణిక తాత్విక గ్రంథాలను గుర్తించండి:

A) బుద్ధచరితం మరియు వజ్రసూచి B) చరక సంహిత మరియు నిదానస్థాన C) మహాభాష్యం మరియు యోగసూత్రాలు D) మాధ్యమిక సిద్ధాంతం (కారిక) మరియు సుహృల్లేఖ

9. 'ఇండియన్ ఐన్‌స్టీన్' గానూ, 'భారతీయ మార్టిన్ లూథర్' గానూ ఆధునిక విమర్శకులచే ప్రసిద్ధి పొందిన ప్రాచీన పండితుడు ఎవరు?

A) ఆర్యభట్టు B) ఆచార్య నాగార్జునుడు C) వరాహమిహిరుడు D) బ్రహ్మగుప్తుడు

10. బౌద్ధ సంప్రదాయ చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం ఆచార్య నాగార్జునుని జన్మస్థలం ఏది?

A) పాటలీపుత్రం (బీహార్) B) ఉజ్జయిని (మధ్యప్రదేశ్) C) ఆంధ్రదేశంలోని వెలదరి D) తక్షశిల (గాంధార)

11. "ప్రపంచంలో వెలుగులీను నలుగురు విద్వాంస సూర్యులలో నాగార్జునుడు ఒకడు" అని కొనియాడిన విదేశీ యాత్రికుడు ఎవరు?

A) హుయాన్‌త్సాంగ్ (Xuanzang) B) ఫాహియాన్ (Faxian) C) ఇత్సింగ్ (I-Tsing) D) మెగస్తనీస్

12. బౌద్ధ తత్వవేత్త మరియు నాల్గవ బౌద్ధ సంగీతి అధ్యక్షుడు అయిన వసుమిత్రుడు ఎవరి ఆస్థానంలో నివసించాడు?

A) పుష్యమిత్ర శుంగుడు B) ఖారవేలుడు C) గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి D) కనిష్కుడు

13. బౌద్ధ విజ్ఞాన సర్వస్వంగా పేరుగాంచిన 'మహావిభాష శాస్త్రము' నకు ముఖ్య కర్త ఎవరు?

A) అశ్వఘోషుడు B) వసుమిత్రుడు C) నాగార్జునుడు D) బుద్ధపాలితుడు

14. ఉత్తరప్రదేశ్‌లో కనిష్కుని విస్తారమైన సామ్రాజ్య ఉనికిని నిరూపిస్తూ అతని నాణేలు ప్రధానంగా లభించిన ప్రదేశాలు ఏవి?

A) నాసిక్ మరియు కార్లే B) అమరావతి మరియు భట్టిప్రోలు C) గోరఖ్‌పూర్ మరియు గాజీపూర్ D) బరుకచ్చం మరియు సోపార

15. కనిష్కుని మరణానంతరం కుషాణ సామ్రాజ్య సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన పాలకుడు ఎవరు?

A) హువిష్కుడు B) విమా కాడ్‌ఫైసిస్ C) కుజుల కాడ్‌ఫైసిస్ D) మొదటి రుద్రసింహుడు

16. బౌద్ధమత స్వీకరణ, దేశవిదేశాలలో దాని ప్రచారం మరియు స్తూప నిర్మాణాల కారణంగా 'రెండవ అశోకుడు' అని ఎవరిని పిలిచేవారు?

A) హర్షవర్ధనుడు B) ధర్మపాలుడు C) మినాండర్ D) కనిష్కుడు

17. కనిష్కుడు కొయ్యతో (చెక్కతో) పదమూడు అంతస్తులు కలిగిన బ్రహ్మాండమైన బౌద్ధ స్తూప గోపురాన్ని ఎక్కడ నిర్మించాడు?

A) మథుర B) పురుషపురము (పెషావర్) C) తక్షశిల D) సాంచీ

18. ప్రాచీన కళింగ దేశాన్ని పాలించిన సుప్రసిద్ధ స్వతంత్ర రాజవంశం పేరేమి?

A) శుంగ వంశం B) కార్ధమక వంశం C) ఛేది వంశము (లేక మహామేఘవాహన వంశము) D) ఇక్ష్వాకు వంశం

19. కళింగ ఛేది (మహామేఘవాహన) రాజవంశ పాలకులందరిలో అత్యంత సుప్రసిద్ధుడు ఎవరు?

A) ఖారవేలుడు B) మహామేఘవాహనుడు C) వక్రదేవుడు D) కుదేపసిరి

20. కళింగ చక్రవర్తి ఖారవేలుని ప్రామాణిక పరిపాలనా కాలం క్రింది వాటిలో ఏది?

A) క్రీ.పూ. 75 నుండి క్రీ.పూ. 29 వరకు B) క్రీ.శ. 78 నుండి క్రీ.శ. 101 వరకు C) క్రీ.శ. 130 నుండి క్రీ.శ. 150 వరకు D) క్రీ.పూ. 170 నుండి క్రీ.పూ. 157 వరకు

21. 'కళింగాధిపతి', 'కళింగ చక్రవర్తి' అనే విశిష్ట బిరుదులు ఏ శాసనంలో ఎవరిని ఉద్దేశించి పేర్కొనబడ్డాయి?

A) గిర్నార్ శాసనం - రుద్రదమనుడు B) హాతిగుంఫా శాసనం - ఖారవేలుడు C) నాసిక్ శాసనం - గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి D) ఎర్రగుడి శాసనం - అశోకుడు

22. ప్రాచీన పండితులు - వారి ఉద్గ్రంథాలను సరిగ్గా జతపరచండి:

రచయిత / తాత్వికుడు	రచన / సిద్ధాంతం
a. అశ్వఘోషుడు	1. మహావిభాష శాస్త్రము
b. ఆచార్య నాగార్జునుడు	2. చరక సంహిత
c. వసుమిత్రుడు	3. మాధ్యమిక కారిక / శూన్యవాదం
d. చరకుడు	4. సౌందరనందం

A) a-4, b-1, c-3, d-2 B) a-3, b-4, c-1, d-2 C) a-4, b-3, c-1, d-2 D) a-1, b-3, c-4, d-2

23. బౌద్ధ చరిత్రకు సంబంధించిన క్రింది సంఘటనలను సరైన కాలక్రమంలో (Chronological Order) అమర్చండి:

1. అశోకుని ఆధ్వర్యంలో పాటలీపుత్రంలో 3వ బౌద్ధ సంగీతి నిర్వహణ
2. కనిష్కుని పోషణలో కాశ్మీర్‌లో 4వ బౌద్ధ సంగీతి నిర్వహణ
3. ఆచార్య నాగార్జునుని మాధ్యమిక శూన్యవాద ప్రచారం
4. మిళిందుడు (మినాండర్) నాగసేనుని ద్వారా బౌద్ధం స్వీకరించడం

A) 1 → 4 → 2 → 3 B) 1 → 2 → 4 → 3 C) 4 → 1 → 2 → 3 D) 2 → 1 → 3 → 4

24. ప్రకటన (A) మరియు కారణం (R) లను పరిశీలించండి:

ప్రకటన (A): కనిష్కుని ఆధ్వర్యంలో గాంధార శిల్పకళ అంతర్జాతీయ ఖ్యాతి పొందింది, బుద్ధుని విగ్రహారాధన సమాజంలో స్థిరపడింది.
కారణం (R): నాల్గవ బౌద్ధ సంగీతి ద్వారా ఆమోదం పొందిన మహాయాన బౌద్ధం బుద్ధుడిని దైవంగా భావించి విగ్రహ రూపంలో పూజించడాన్ని విస్తృతంగా ప్రోత్సహించింది.

A) (A) మరియు (R) రెండూ సత్యం, మరియు (A) కు (R) సరైన వివరణ B) (A) మరియు (R) రెండూ సత్యమే, కానీ (A) కు (R) సరైన వివరణ కాదు C) (A) సత్యం, కానీ (R) అసత్యం D) (A) అసత్యం, కానీ (R) సత్యం

25. కుషాణుల మరియు కళింగ ఛేది వంశాల సాంస్కృతిక విశేషాలపై సరికాని వాక్యాన్ని గుర్తించండి:

A) కనిష్కుడు కాశ్మీరులో కనిష్కపురము నగరాన్ని నిర్మించగా, ఖారవేలుడు కళింగలో మహావిజయ ప్రాసాదాన్ని నిర్మించాడు. B) కనిష్కుడు మరియు ఖారవేలుడు ఇద్దరూ ఒకే రకమైన మహాయాన బౌద్ధమతాన్ని అధికారిక రాజమతంగా స్వీకరించారు. C) కనిష్కుని ఆస్థానంలో అశ్వఘోషుడు, వసుమిత్రుడు వంటి బౌద్ధ విద్వాంసులు ఉండేవారు. D) ఖారవేలుని రాజ్యపాలన, దిగ్విజయ యాత్రల వివరాలు ఉదయగిరి కొండలలోని హాతిగుంఫా శాసనంలో లభిస్తాయి.

త్వరిత పునర్విమర్శ & విశ్లేషణాత్మక ముఖ్యాంశాలు (Quick Review & Analytical Insights)

1. కనిష్కుని ఆస్థాన రత్నాలు & సాహిత్యం: కనిష్కుని ఆస్థానం అసాధారణ తాత్విక, సాహిత్య మేధావులతో శోభిల్లింది. అశ్వఘోషుడు సంస్కృతంలో 'బుద్ధచరితం', 'సౌందరనందం' మరియు తొలి నాటకమైన 'శారిపుత్ర ప్రకరణం' రచించి కవిగా, నాటకకర్తగా నిలిచాడు. వసుమిత్రుడు 4వ బౌద్ధ సంగీతికి అధ్యక్షత వహించి, బౌద్ధ విజ్ఞాన సర్వస్వమైన 'మహావిభాష శాస్త్రం' సంకలనం చేశాడు. ఆచార్య నాగార్జునుడు మాధ్యమిక సిద్ధాంతం (కారిక), సుహృల్లేఖలను రచించి మహాయాన తాత్వికతకు ప్రపంచ గుర్తింపు తెచ్చాడు.

2. గాంధార కళ & శిల్ప విప్లవం: కనిష్కుని పాలనలో భారతీయ ఆధ్యాత్మిక భావాలకు గ్రీకో-రోమన్ శిల్ప సాంకేతికత తోడై గాంధార శైలి విస్తరించింది. అప్పటివరకు కేవలం పాదాలు, ధర్మచక్రం, ఛత్రం వంటి గుర్తులకే పరిమితమైన గౌతమ బుద్ధుడిని కర్లీ జుట్టు, గ్రీకు వస్త్రాల ముడుతలు, ప్రశాంత ముఖవర్చస్సుతో తొలిసారిగా పూర్ణ మానవరూప విగ్రహంగా మలిచారు. కుషాణుల రాజధాని పురుషపురంలో (పెషావర్) కనిష్కుడు 13 అంతస్తుల బ్రహ్మాండమైన కొయ్య స్తూప గోపురాన్ని నిర్మించాడు.

3. రెండవ అశోకుడు & నాణేల ఆధారాలు: అశోకుని వలెనే తీవ్ర యుద్ధాల అనంతరం బౌద్ధమతాన్ని ఆదరించి, 4వ బౌద్ధ సంగీతిని నిర్వహించి, మధ్య ఆసియా మరియు చైనాలకు ధర్మ ప్రచారం సాగించినందుకు కనిష్కుడిని చరిత్రకారులు 'రెండవ అశోకుడు' అని కొనియాడారు. కనిష్కుని నాణేలు ఉత్తరప్రదేశ్ లోని గోరఖ్‌పూర్, గాజీపూర్ ప్రాంతాలలో విస్తారంగా లభించాయి. ఇతని అనంతరం హువిష్కుడు సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు.

4. కళింగ ఛేది (మహామేఘవాహన) వంశం & ఖారవేలుడు: మౌర్యుల పతనం తర్వాత కళింగలో అవతరించిన మహామేఘవాహన వంశంలో ఖారవేలుడు (క్రీ.పూ. 170-157) సుప్రసిద్ధుడు. ఇతని దిగ్విజయాలు భువనేశ్వర్ సమీపంలోని ఉదయగిరి కొండల్లో గల హాతిగుంఫా ప్రాకృత శాసనంలో రికార్డయ్యాయి. ఇతడు 'కళింగాధిపతి', 'కళింగ చక్రవర్తి' బిరుదులు ధరించాడు. ఖారవేలుడు పరమ జైనమతావలంబి అయినప్పటికీ సర్వమత సామరస్యాన్ని చాటాడు.