Post-Mauryan Period: Parthians and Kushans - Set 4

మౌర్యానంతర యుగం: ప్రాక్టీస్ టెస్ట్ (సెట్ - 4)

పార్థియన్లు & కుషాణులు (కనిష్కుడు, 4వ బౌద్ధ సంగీతి, సాహిత్య వికాసం) | 25 కఠినమైన ప్రశ్నలు & లోతైన విశ్లేషణ

1. భారతదేశ వాయువ్య ప్రాంతాన్ని పాలించిన ఇండో-పార్థియన్ చక్రవర్తులలో అత్యంత ప్రసిద్ధ పాలకుడిని గుర్తించండి:

A) పకోరస్ (Pacores) B) ఒరోడ్స్ (Orodes) C) గోండోఫెర్నిస్ (Gondophares) D) మిథ్రిడేట్స్ (Mithridates)

2. సెయింట్ థామస్ గ్రంథాలలో 'వెండఫెర్నస్' (Gudnaphar / Guduphara) అని పేర్కొనబడిన విదేశీ పాలకుడు ఎవరు?

A) కనిష్కుడు B) గోండోఫెర్నిస్ C) రుద్రదమనుడు D) మినాండర్

3. పార్థియన్ చక్రవర్తి గోండోఫెర్నిస్ ప్రామాణిక పరిపాలనా కాలం క్రింది వాటిలో ఏది?

A) క్రీ.పూ. 187 నుండి క్రీ.పూ. 75 వరకు B) క్రీ.శ. 78 నుండి క్రీ.శ. 101 వరకు C) క్రీ.శ. 130 నుండి క్రీ.శ. 150 వరకు D) క్రీ.శ. 19 నుండి క్రీ.శ. 45 వరకు

4. గోండోఫెర్నిస్ పాలించిన భౌగోళిక విస్తృతికి సంబంధించి క్రింది వాటిలో అత్యంత ఖచ్చితమైనది ఏది?

A) తూర్పు పార్థియా నుండి భారతదేశ వాయువ్య సరిహద్దు ప్రాంతం వరకు B) గంగా డెల్టా నుండి బ్రహ్మపుత్ర లోయ వరకు C) కృష్ణా-గోదావరి డెల్టా నుండి కన్యాకుమారి వరకు D) మాళ్వా మరియు గుజరాత్ తీరం మాత్రమే

5. కుషాణుల జాతి మరియు వారి పూర్వ నివాస స్థలానికి సంబంధించి క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. వీరు మూలతః వాయువ్య చైనా సరిహద్దులలో గల మంగోలియా ప్రాంతపు యూ-చి (Yueh-chi) సంచార తెగకు చెందినవారు.
2. హ్యూంగ్-ను (Huns) తెగ దాడి వల్ల పశ్చిమానికి నెట్టివేయబడి, బాక్ట్రియాను ఆక్రమించి ఐదు విభాగాలుగా స్థిరపడ్డారు.
3. ఆ ఐదు విభాగాలలో 'కుయ్-షుయాంగ్' (Kueishuang) తెగ అత్యంత బలపడి కుషాణ సామ్రాజ్యంగా అవతరించింది.

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే సరైనవి B) 2 మరియు 3 మాత్రమే సరైనవి C) 1, 2 మరియు 3 అన్నీ సరైనవే D) 1 మాత్రమే సరైనది

6. భారతదేశ సరిహద్దులలో కుషాణ రాజవంశాన్ని స్థాపించిన మొదటి పాలకుడు ఎవరు?

A) విమా కాడ్‌ఫైసిస్ B) కుజుల కాడ్‌ఫైసిస్ (మొదటి కాడ్‌ఫైసిస్) C) కనిష్కుడు D) వాసిష్కుడు

7. కుజుల కాడ్‌ఫైసిస్ (కాడ్‌ఫైసిస్-I) ప్రామాణిక పరిపాలనా కాలం ఏది?

A) క్రీ.పూ. 170 నుండి క్రీ.పూ. 157 వరకు B) క్రీ.శ. 78 నుండి క్రీ.శ. 101 వరకు C) క్రీ.శ. 119 నుండి క్రీ.శ. 124 వరకు D) క్రీ.శ. 15 నుండి క్రీ.శ. 65 వరకు

8. కుజుల కాడ్‌ఫైసిస్ కుమారుడు మరియు భారతదేశంలో కుషాణ అధికారాన్ని సుస్థిరం చేసిన పాలకుడు ఎవరు?

A) విమా కాడ్‌ఫైసిస్ (వామకాడ్ ఫైసిస్ / కాడ్‌ఫైసిస్-II) B) హువిష్కుడు C) కనిష్కుడు D) వాసుదేవుడు

9. కుషాణుల రాజ్యాధికారాన్ని సింధు లోయ దాటించి మధ్య భారతదేశంలోని మాళ్వా వరకు విస్తరించిన ఘనత ఎవరికి దక్కుతుంది?

A) కుజుల కాడ్‌ఫైసిస్ B) మొదటి రుద్రదమనుడు C) విమా కాడ్‌ఫైసిస్ D) గోండోఫెర్నిస్

10. విమా కాడ్‌ఫైసిస్ నాణేలపై మరియు రికార్డులలో కనిపించే విశిష్ట బిరుదుల కలయిక ఏది?

A) కళింగాధిపతి, మహామేఘవాహన B) రాజాధిరాజ, మహేశ్వరుడు, సర్వలోకేశ్వరుడు (రక్షకుడు) C) దక్షిణాపాధపతి, అప్రతిహతచక్ర D) త్రిసముద్రాధీశ, ఏకబ్రాహ్మణ

11. రాజకీయ విజయాలు, మత సమన్వయం మరియు సాంస్కృతిక ఔన్నత్యంలో కుషాణ చక్రవర్తులందరిలో అగ్రగణ్యుడు ఎవరు?

A) కుజుల కాడ్‌ఫైసిస్ B) విమా కాడ్‌ఫైసిస్ C) హువిష్కుడు D) కనిష్కుడు (కనిష్క-I)

12. కనిష్కుని పట్టాభిషేక సంవత్సరం మరియు పాలనా కాలానికి సంబంధించి సరియైన వాక్యం ఏది?

A) ఇతను క్రీ.శ. 78లో సింహాసనాన్ని అధిష్టించి 'శక శకం'ను ప్రారంభించాడు; పాలనా కాలం క్రీ.శ. 78 - 101. B) ఇతను క్రీ.పూ. 58లో సింహాసనం అధిష్టించి 'విక్రమ శకం'ను ప్రారంభించాడు. C) ఇతను క్రీ.శ. 320లో పట్టాభిషేకం పొంది 'గుప్త శకం'ను ప్రవేశపెట్టాడు. D) ఇతని పాలన క్రీ.శ. 130 నుండి 150 వరకు కొనసాగింది.

13. కనిష్కుని పరిపాలనా కాలంలో బౌద్ధమత చరిత్రలోనే అత్యంత కీలకమైన ఏ సమావేశం నిర్వహించబడింది?

A) పాటలీపుత్రంలో జరిగిన మూడవ బౌద్ధ సంగీతి B) వైశాలిలో జరిగిన రెండవ బౌద్ధ సంగీతి C) కాశ్మీర్‌లోని కుండలవనంలో జరిగిన నాల్గవ బౌద్ధ సంగీతి D) రాజగృహంలో జరిగిన మొదటి బౌద్ధ సంగీతి

14. నాల్గవ బౌద్ధ సంగీతిలో చోటుచేసుకున్న మత విచ్ఛిన్నత మరియు కనిష్కుని మతావలంబనపై సరైన వివరణ:

A) బౌద్ధం దిగంబర, శ్వేతాంబర శాఖలుగా చీలింది; కనిష్కుడు దిగంబర శాఖను ఆదరించాడు. B) బౌద్ధం హీనయానం, మహాయానంగా చీలింది; కనిష్కుడు మహాయాన బౌద్ధాన్ని స్వీకరించి ఆదరించాడు. C) బౌద్ధం వజ్రయానంగా మాత్రమే రూపొందింది; కనిష్కుడు తాంత్రిక బౌద్ధాన్ని అవలంబించాడు. D) బౌద్ధం పూర్తిగా అంతరించి వైదిక ధర్మంగా మాత్రమే పునరుద్ధరించబడింది.

15. కనిష్కుడు మగధను జయించి తన రాజధానికి తీసుకువచ్చిన ప్రముఖ బౌద్ధ పండితుడు ఎవరు? ఎవరి ప్రబోధంతో కనిష్కుడు బౌద్ధుడయ్యాడు?

A) అశ్వఘోషుడు B) ఉపగుప్తుడు C) భద్రబాహు D) మొగ్గలిపుత్త తిస్స

16. కుషాణ చక్రవర్తి కనిష్కునికి గల విశిష్ట బిరుదులను గుర్తించండి:

A) కవివత్సలుడు, ధర్మమహారాజ B) దక్షిణాపాధపతి, ఏకవీర C) శిలాదిత్య, మహేంద్రాదిత్య D) దేవపుత్ర, సీజరు (Kaisar)

17. కనిష్కుని ఆస్థానంలో నివసించిన ప్రఖ్యాత ఆయుర్వేద వైద్యుడు మరియు అతను సంస్కృతంలో సంకలనం చేసిన వైద్య గ్రంథం ఏది?

A) సుశ్రుతుడు - సుశ్రుత సంహిత B) చరకుడు - చరక సంహిత C) వాగ్భటుడు - అష్టాంగ హృదయం D) ధన్వంతరి - నిఘంటు సంహిత

18. నాల్గవ బౌద్ధ సంగీతిలో బౌద్ధ త్రిపీటకాలపై లోతైన తాత్విక భాష్యంగా క్రోడీకరించబడిన ఉద్గ్రంథం ఏది?

A) దీపవంశ B) అభిధమ్మకోశ C) మహావిభాష శాస్త్రము D) విశుద్ధిమగ్గ

19. చైనా మరియు టిబెట్ దేశాలలో మహాయాన బౌద్ధమతాన్ని ప్రచారం చేయడానికి కనిష్కుడు పంపిన ప్రఖ్యాత బౌద్ధ భిక్షువు ఎవరు?

A) కశ్యప మాతంగుడు (ధర్మరక్షకుడు) B) బోధిధర్ముడు C) కుమారజీవుడు D) శాంతరక్షిత

20. కనిష్కుడు కాశ్మీరును జయించి అక్కడ ఒక నగరాన్ని నిర్మించాడనే చారిత్రక సత్యానికి సంబంధించి సరైన జత ఏది?

A) నిర్మించిన నగరం: పురుషపురము — చారిత్రక గ్రంథం: హర్షచరిత్ర B) నిర్మించిన నగరం: తక్షశిల — చారిత్రక గ్రంథం: మిళిందపన్హా C) నిర్మించిన నగరం: సాకాల — చారిత్రక గ్రంథం: మహాభాష్యం D) నిర్మించిన నగరం: కనిష్కపురము — చారిత్రక గ్రంథం: కల్హణుని రాజతరంగిణి

21. కుషాణుల ప్రధాన రాజకీయ సామ్రాజ్య రాజధాని ఏది?

A) పాటలీపుత్రం B) పురుషపురము (నేటి పెషావర్) C) ఉజ్జయిని D) సాంచీ

22. కుషాణ కాలం నాటి ప్రముఖ వ్యక్తులు మరియు వారి రంగాలను సరిగ్గా జతపరచండి:

ప్రముఖ వ్యక్తి	రంగం / రచన
a. అశ్వఘోషుడు	1. ఆయుర్వేద వైద్య శాస్త్రం
b. చరకుడు	2. సంస్కృత నాటకాలు & మహాకావ్యాలు
c. వసుమిత్రుడు	3. బౌద్ధ తత్వ విచారణ & మహావిభాష శాస్త్రం
d. అగెసిలాస్ (Agesilaos)	4. పురుషపుర స్తూప శిల్పకళా ఇంజనీర్

A) a-2, b-1, c-3, d-4 B) a-1, b-2, c-3, d-4 C) a-2, b-3, c-1, d-4 D) a-3, b-1, c-2, d-4

23. ప్రాచీన భారతదేశంలో విదేశీ పాలకుల ఆగమనాన్ని సరైన కాలక్రమంలో (Chronological Order) అమర్చండి:

1. గోండోఫెర్నిస్ (పార్థియన్ చక్రవర్తి)
2. మినాండర్ (ఇండో-గ్రీక్ రాజు)
3. కనిష్కుడు (కుషాణ చక్రవర్తి)
4. రుద్రదమనుడు (శక మహాక్షాత్రపుడు)

A) 1 → 2 → 3 → 4 B) 2 → 3 → 1 → 4 C) 2 → 1 → 3 → 4 D) 3 → 2 → 1 → 4

24. ప్రకటన (A) మరియు కారణం (R) లను పరిశీలించండి:

ప్రకటన (A): కుషాణుల పాలనా కాలంలో మధ్య ఆసియా నుండి భారత గంగా మైదానం వరకు వర్తక వాణిజ్యాలు అపూర్వమైన రీతిలో విస్తరించాయి.
కారణం (R): చైనా నుండి రోమన్ సామ్రాజ్యానికి విస్తరించిన ప్రాచీన అంతర్జాతీయ 'సిల్క్ మార్గం' (Silk Route) కుషాణుల ప్రత్యక్ష రాజకీయ ఆధీనంలో ఉండేది.

A) (A) మరియు (R) రెండూ సరైనవి, మరియు (A) కు (R) సరైన వివరణ B) (A) మరియు (R) రెండూ సరైనవే, కానీ (A) కు (R) సరైన వివరణ కాదు C) (A) సరైనది, కానీ (R) తప్పు D) (A) తప్పు, కానీ (R) సరైనది

25. కుషాణుల నాణేల వ్యవస్థ మరియు మత సమన్వయ విధానంపై క్రింది వాక్యాలలో సరికానిది ఏది?

A) కుషాణులు అత్యంత స్వచ్ఛమైన బంగారు నాణేలను (దినారాలు) పెద్ద ఎత్తున విడుదల చేశారు. B) కనిష్కుడు కేవలం బౌద్ధ దేవతల ప్రతిమలను మాత్రమే తన నాణేలపై ముద్రించాడు; ఇతర మతాలను పూర్తిగా బహిష్కరించాడు. C) కనిష్కుని నాణేలపై బుద్ధునితో పాటు గ్రీకు, జొరాస్ట్రియన్ (పర్షియన్), హిందూ దేవతలైన శివుడు (ఓషో) ప్రతిమలు కూడా కనిపిస్తాయి. D) విమా కాడ్‌ఫైసిస్ నాణేలపై శైవ భక్తుడిగా మహేశ్వర బిరుదును ధరించిన ఆధారాలు కలవు.

త్వరిత పునర్విమర్శ & సమగ్ర విశ్లేషణ (Quick Review & Analytical Insights)

1. ఇండో-పార్థియన్లు (పహ్లవులు): కాస్పియన్ సముద్ర ఆగ్నేయ ప్రాంతం నుండి వాయువ్య భారతదేశానికి విస్తరించారు. వీరిలో అగ్రగణ్యుడు గోండోఫెర్నిస్ (క్రీ.శ. 19-45). ఇతని రాజధాని తక్షశిల. ఇతని పాలనా కాలంలోనే ఏసుక్రీస్తు పన్నెండు మంది శిష్యులలో ఒకరైన సెయింట్ థామస్ భారతదేశానికి క్రైస్తవ మత ప్రచారానికి వచ్చారు. క్రైస్తవ గ్రంథాలలో గోండోఫెర్నిస్‌ను 'గూడోఫెరస్' లేదా 'వెండఫెర్నస్' అని పిలిచారు.

2. కుషాణుల ఆవిర్భావం & ప్రారంభ పాలకులు: మధ్య ఆసియా మరియు వాయువ్య చైనా సరిహద్దులలో నివసించిన యూ-చి (Yuezhi) తెగ శాఖయే కుషాణులు. మొదటి పాలకుడు కుజుల కాడ్‌ఫైసిస్ (క్రీ.శ. 15-65) కాబూల్, కాశ్మీర్ సరిహద్దులను ఏకం చేసి రాగి నాణేలను ముద్రించాడు. ఇతని కుమారుడైన విమా కాడ్‌ఫైసిస్ (కాడ్‌ఫైసిస్-II) సింధు లోయ దాటి మాళ్వా వరకు రాజ్యాన్ని విస్తరించి, రోమన్ నాణేల తూకంతో స్వచ్ఛమైన బంగారు నాణేలను విడుదల చేశాడు. ఇతడు పరమ శైవుడు; నాణేలపై 'మహేశ్వర' బిరుదుతో శివుడు, త్రిశూలం, నంది చిత్రాలను చెక్కించాడు.

3. కనిష్క చక్రవర్తి వైభవం (క్రీ.శ. 78-101): కుషాణ సామ్రాజ్యంలో అత్యంత సుప్రసిద్ధుడు కనిష్కుడు. ఇతడు క్రీ.శ. 78లో సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన చారిత్రక ఘట్టమే భారత ప్రభుత్వం అధికారికంగా స్వీకరించిన 'శక శకం'గా మారింది. ఇతని రాజధాని పురుషపురము (నేటి పెషావర్). కనిష్కుడు రోమన్ శైలిలో 'సీజర్', చైనీస్ రీతిలో 'దేవపుత్ర' బిరుదులను స్వీకరించాడు. కాశ్మీరును జయించి అక్కడ 'కనిష్కపురము'ను నిర్మించాడు (ఈ విషయం కల్హణుని రాజతరంగిణి ద్వారా తెలుస్తున్నది).

4. నాల్గవ బౌద్ధ సంగీతి & తాత్విక సమన్వయం: కనిష్కుని ఆద్వర్యంలో కాశ్మీర్‌లోని కుండలవనంలో 4వ బౌద్ధ సంగీతి జరిగింది. దీనికి వసుమిత్రుడు అధ్యక్షుడు కాగా, అశ్వఘోషుడు ఉపాధ్యక్షుడు. 500 మంది ప్రతినిధులు హాజరయ్యారు. ఈ సదస్సులోనే బౌద్ధం శాశ్వతంగా 'హీనయానం' మరియు 'మహాయానం'గా చీలిపోయింది. త్రిపీటకాలపై 'మహావిభాష శాస్త్రం' సంకలనం చేయబడింది. కనిష్కుని ఆస్థానంలో అశ్వఘోషుడు (బుద్ధచరితం రచయిత), చరకుడు (చరక సంహిత కర్త) ఉండేవారు. బౌద్ధాన్ని చైనా, టిబెట్‌లలో వ్యాప్తి చేయడానికి కశ్యప మాతంగుడు వెళ్లాడు.