Post-Mauryan Period: Western Kshatrapas and Parthians - Set 3

మౌర్యానంతర యుగం: ప్రాక్టీస్ టెస్ట్ (సెట్ - 3)

పశ్చిమ క్షాత్రపులు, రుద్రదమనుడు, పార్థియనులు & ప్రారంభ కుషాణులు | 25 సమగ్ర ప్రశ్నలు & విశ్లేషణాత్మక వివరణ

1. శకుల పరిపాలనా వ్యవస్థలో 'మహాక్షాత్రపుడు' హోదాకు సంబంధించి సరైన వివరణ ఏది?

A) కేంద్ర సైన్యానికి ప్రధాన సర్వసైన్యాధ్యక్షుడు B) స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన రాష్ట్ర మండలాధిపతి / గవర్నర్ జనరల్ హోదా C) కేవలం రాజధాని నగర రక్షణను మాత్రమే పర్యవేక్షించే కొత్వాలు D) ధార్మిక విషయాలు మరియు విరాళాలను చూసే ప్రధాన పురోహితుడు

2. భారతదేశ చరిత్రలో విస్తృత ప్రాంతాన్ని పాలించి, సుదీర్ఘకాలం రాజకీయ ప్రాబల్యం వహించిన శక క్షాత్రప వర్గం ఏది?

A) తక్షశిల ఉత్తర క్షాత్రపులు B) మథుర ఉత్తర క్షాత్రపులు C) పశ్చిమ క్షాత్రపులు (మహారాష్ట్ర, గుజరాత్, మాళ్వా ప్రాంతాల పాలకులు) D) వారణాసి తూర్పు క్షాత్రపులు

3. శక క్షాత్రపుల ప్రాదేశిక విభజనకు సంబంధించి క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. శక క్షాత్రపులు ప్రధానంగా రెండు తెగలుగా విభజించబడ్డారు: ఉత్తర క్షాత్రపులు మరియు పశ్చిమ క్షాత్రపులు.
2. ఉత్తర క్షాత్రపులు తక్షశిల మరియు మథుర కేంద్రాలుగా పాలన సాగించారు.
3. పశ్చిమ క్షాత్రపులు ప్రధానంగా దక్కన్ తీరప్రాంతం, గుజరాత్, మాళ్వా కేంద్రాలుగా వెలుగొందారు.

A) 1, 2 మరియు 3 అన్నీ సరైనవే B) 1 మరియు 2 మాత్రమే సరైనవి C) 2 మరియు 3 మాత్రమే సరైనవి D) 1 మాత్రమే సరైనది

4. పశ్చిమ భారతదేశంలో అధికారంలోకి వచ్చిన రెండు ప్రముఖ శక వంశ శాఖలు ఏవి?

A) మౌర్య శాఖ మరియు శుంగ శాఖ B) కాన్వా శాఖ మరియు చేది శాఖ C) యవన శాఖ మరియు పహ్లవ శాఖ D) మహారాష్ట్ర ప్రాంతపు క్షహరాటులు మరియు మాళవ ప్రాంతపు కార్ధమకులు

5. శక క్షాత్రపులలో సాంస్కృతికంగా, శాసనాల పరంగా మరియు వాణిజ్య రిత్యా అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన వారు ఎవరు?

A) తక్షశిల క్షాత్రపులు B) కాశ్మీర్ క్షాత్రపులు C) పశ్చిమ క్షాత్రపులు D) మథుర క్షాత్రపులు

6. మహారాష్ట్ర తీర ప్రాంతంలో స్వతంత్ర క్షాత్రప రాజ్యాన్ని ఏర్పాటు చేసిన రాజవంశం ఏది?

A) కార్ధమక వంశం B) క్షహరాట వంశం C) చేది వంశం D) ఇక్ష్వాకు వంశం

7. పశ్చిమ భారతదేశంలో క్షహరాట క్షాత్రప రాజ్య స్థాపకుడు ఎవరు?

A) భూమకుడు B) నహపాణుడు C) చష్టనుడు D) రుద్రదమనుడు

8. క్షహరాట క్షాత్రపుల ముఖ్య పరిపాలనా రాజధాని మరియు అంతర్జాతీయ నౌకా వాణిజ్య కేంద్రం ఏది?

A) ఉజ్జయిని B) విదిశ C) ప్రతిష్ఠానపురం D) బరుకచ్చము (భరూచ్) లేదా నాసిక్

9. భూమకుని అనంతరం క్షహరాట వంశ సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన అత్యంత ప్రసిద్ధ పాలకుడు ఎవరు?

A) జయదాముడు B) రుద్రసింహుడు C) నహపాణుడు D) చష్టనుడు

10. క్షహరాట పాలకుడైన నహపాణుని ప్రామాణిక పరిపాలనా కాలం ఏది?

A) క్రీ.పూ. 75 నుండి క్రీ.పూ. 29 B) క్రీ.శ. 119 నుండి క్రీ.శ. 124 C) క్రీ.శ. 130 నుండి క్రీ.శ. 150 D) క్రీ.శ. 78 నుండి క్రీ.శ. 101

11. మహారాష్ట్ర క్షహరాట క్షాత్రపులలో అత్యంత శక్తివంతుడు మరియు నాణేలను విస్తృతంగా విడుదల చేసిన సుప్రసిద్ధ పాలకుడు ఎవరు?

A) నహపాణుడు B) భూమకుడు C) రుద్రదమనుడు D) మొదటి శాతకర్ణి

12. నహపాణుడు దక్కన్ శాతవాహనుల బలహీనతను ఆసరాగా చేసుకుని ఆక్రమించిన ప్రధాన రాజ్య భాగాలు ఏవి?

A) కళింగ మరియు మగధ B) గాంధార మరియు కాశ్మీర్ C) చోళ మరియు పాండ్య తీర ప్రాంతాలు D) మాళ్వా మరియు ఉత్తర మహారాష్ట్ర ప్రాంతాలు

13. క్షహరాట వంశాన్ని సంపూర్ణంగా నిర్మూలించి 'క్షహరాట వంశ నిరవశేషకర' అనే బిరుదు పొందిన శాతవాహన చక్రవర్తి ఎవరు?

A) మొదటి శాతకర్ణి B) గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి C) యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి D) హాలుడు

14. మాళవ మరియు ఉజ్జయిని కేంద్రాలుగా కొత్త శక క్షాత్రప రాజ్యాన్ని స్థాపించిన రాజవంశం ఏది?

A) క్షహరాట వంశం B) యు-చి వంశం C) కార్ధమక వంశం D) పహ్లవ వంశం

15. కార్ధమక క్షాత్రపులు పాలించిన భౌగోళిక ప్రాంతం మరియు ఆ వంశ మూలపురుషుడిని గుర్తించండి:

A) మాళవ ప్రాంతం - చష్టనుడు B) మహారాష్ట్ర ప్రాంతం - భూమకుడు C) పంజాబ్ ప్రాంతం - మవెస్ D) కాశ్మీర్ ప్రాంతం - కనిష్కుడు

16. కార్ధమక వంశ పాలకులందరిలో అత్యుత్తమ రాజనీతిజ్ఞుడు మరియు అగ్రగణ్యుడు ఎవరు?

A) జయదాముడు B) చష్టనుడు C) దామఘ్సద D) రుద్రదమనుడు

17. రుద్రదమనుడు తన శాసనాలలో గర్వంగా ప్రకటించుకున్న అత్యున్నత అధికారిక బిరుదు ఏది?

A) రాజాధిరాజ B) మహాక్షత్రప C) దేవపుత్ర D) విక్రమాదిత్య

18. కార్ధమక మహాక్షాత్రపుడు రుద్రదమనుని ఖచ్చితమైన పరిపాలనా కాలం ఏది?

A) క్రీ.శ. 78 నుండి క్రీ.శ. 101 B) క్రీ.శ. 119 నుండి క్రీ.శ. 124 C) క్రీ.శ. 130 నుండి క్రీ.శ. 150 వరకు D) క్రీ.శ. 19 నుండి క్రీ.శ. 45

19. రుద్రదమనుని చేతిలో రెండుసార్లు ఓడింపబడి, ఆపై వివాహ సంబంధం ద్వారా అతని అల్లుడైన శాతవాహన రాజు ఎవరు?

A) శివశ్రీ శాతకర్ణి (వాసిష్టీపుత్ర శివశ్రీ శాతకర్ణి) B) మొదటి శాతకర్ణి C) గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి D) కుంతల శాతకర్ణి

20. రుద్రదమనుని సైనిక విజయాలు, పరిపాలనా దక్షతను తెలియజేసే శాసనాలు ఎక్కడ లభించాయి?

A) హాతిగుంఫా మరియు ఎర్రగుడి B) నాసిక్ మరియు నానాఘాట్ C) అమరావతి మరియు నాగార్జునకొండ D) అంధౌ మరియు గిర్నార్ (జునాగఢ్)

21. మాళవ కార్ధమక వంశ పాలకులలో ఆఖరివాడు ఎవరు?

A) మొదటి రుద్రసింహుడు B) రెండవ రుద్రదమనుడు C) మూడవ రుద్రసింహుడు D) యశోధర్ముడు

22. కార్ధమక వంశ చివరి పాలకుడైన మూడవ రుద్రసింహుడు ఎప్పుడు మరియు ఎవరి చేతిలో సంపూర్ణంగా ఓడింపబడి హతుడయ్యాడు?

A) క్రీ.శ. 320 లో మొదటి చంద్రగుప్తునిచే B) క్రీ.శ. 388 లో గుప్త చక్రవర్తి రెండవ చంద్రగుప్త విక్రమాదిత్యునిచే C) క్రీ.శ. 150 లో గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణిచే D) క్రీ.శ. 450 లో స్కందగుప్తునిచే

23. పార్థియనుల (పహ్లవుల) మూల నివాసం మరియు వారి ఇతర నామకరణంపై సరైన వాక్యం ఏది?

A) వీరు కాస్పియన్ సముద్ర ఆగ్నేయ తీరప్రాంతమైన పార్థియా దేశానికి చెందినవారు; వీరినే 'పహ్లవులు' అంటారు. B) వీరు పసుపు నది లోయకు చెందినవారు; వీరినే హూణులు అంటారు. C) వీరు మెసపటోమియా లోయ నివాసులు; వీరినే యవనులు అంటారు. D) వీరు టిబెట్ పీఠభూమి మూలాలు కలిగిన కుషాణుల సమకాలీనులైన బోధులు.

24. పార్థియన్ పాలకులలో సుప్రసిద్ధుడైన చక్రవర్తి ఎవరు? క్రైస్తవ మత ప్రచార గ్రంథాలలో ఇతని పేరు ఏమని పేర్కొనబడింది?

A) మిథ్రిడేట్స్ - అలెగ్జాండర్ B) పకోరస్ - అగ్రిప్ప C) ఒరోనెస్ - హెలియోడోరస్ D) గోండోఫెర్నిస్ - సెయింట్ థామస్ రచనలలో 'గూడోఫెరస్ / వెండఫెర్నస్'

25. పార్థియన్ చక్రవర్తి గోండోఫెర్నిస్ పాలనా కాలం మరియు అతని సామ్రాజ్య భౌగోళిక సరిహద్దు ఏది?

A) క్రీ.పూ. 187 నుండి క్రీ.పూ. 75; గంగా-యమునా మైదానాలు B) క్రీ.శ. 130 నుండి క్రీ.శ. 150; పశ్చిమ గుజరాత్ తీరం C) క్రీ.శ. 19 నుండి క్రీ.శ. 45; తూర్పు పార్థియా నుండి భారతదేశ వాయువ్య సరిహద్దు ప్రాంతం వరకు D) క్రీ.శ. 78 నుండి క్రీ.శ. 101; దక్కన్ మరియు తమిళ తీరం

త్వరిత పునర్విమర్శ & విశ్లేషణాత్మక సారాంశం (Quick Review & Analytical Insights)

1. శక పరిపాలనా వ్యవస్థ & పదజాలం: శకులు తమ సామ్రాజ్యాన్ని ప్రావిన్సులుగా (క్షేత్రపీ) విభజించారు. వీటిని పాలించే గవర్నర్లను 'క్షాత్రపులు' (వైస్రాయ్ హోదా), సర్వాధికారాలు కలిగిన గవర్నర్ జనరల్ స్థాయి పాలకులను 'మహాక్షాత్రపులు' (రాష్ట్ర మండలాధిపతి) అని పిలిచేవారు. వీరు ఉత్తర క్షాత్రపులు (మథుర, తక్షశిల), పశ్చిమ క్షాత్రపులు (మహారాష్ట్ర, గుజరాత్, మాళ్వా)గా విడిపోయారు. వీరిలో పశ్చిమ క్షాత్రపులు అపార సంపద, నౌకా వాణిజ్యంతో అత్యంత శక్తివంతులుగా నిలిచారు.

2. క్షహరాట శాఖ (మహారాష్ట్ర): ఈ శాఖకు మూలపురుషుడు భూమకుడు. అతని అనంతరం వచ్చిన నహపాణుడు (క్రీ.శ. 119-124) వీరిలో ప్రసిద్ధుడు. రాజధాని నాసిక్ లేదా బరుకచ్చం (భరూచ్). నహపాణుడు శాతవాహనుల నుండి మాళ్వా, మహారాష్ట్ర ప్రాంతాలను లాక్కున్నాడు. కానీ శాతవాహన చక్రవర్తి గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి నహపాణుడిని యుద్ధంలో వధించి జోగల్‌థంబి నాణేలను తిరగతోడి ముద్రించి క్షహరాట వంశాన్ని శాశ్వతంగా తుడిచిపెట్టాడు.

3. కార్ధమక శాఖ & రుద్రదమనుడు (మాళవ): ఉజ్జయిని కేంద్రంగా చష్టనుడు కార్ధమక రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. ఇతని మనుమడైన రుద్రదమనుడు (క్రీ.శ. 130-150) ఈ వంశంలో అగ్రగణ్యుడు. ఇతడు క్రీ.శ. 150 నాటి ప్రసిద్ధ 'గిర్నార్ సంస్కృత శిలా శాసనం' వేయించాడు. చంద్రగుప్త మౌర్యుని కాలంలో నిర్మితమై అశోకుని కాలంలో కాలువలు తీయబడిన సుదర్శన తటాకం గండిపడగా, ప్రజలపై ఎలాంటి అదనపు పన్నులు వేయకుండా తన సొంత ఖజానాతో పునర్నిర్మించాడు. శాతవాహన రాజు శివశ్రీ శాతకర్ణిని రెండుసార్లు ఓడించి, అనంతరం అతనికి తన కుమార్తెను ఇచ్చి వియ్యమందాడు. ఈ వంశంలో ఆఖరి పాలకుడైన మూడవ రుద్రసింహుడిని క్రీ.శ. 388లో గుప్త చక్రవర్తి రెండవ చంద్రగుప్త విక్రమాదిత్యుడు సంహరించి పశ్చిమ క్షాత్రప అధికారాన్ని గుప్త సామ్రాజ్యంలో విలీనం చేశాడు.

4. పార్థియనులు (పహ్లవులు): కాస్పియన్ సముద్ర ఆగ్నేయ తీరమైన పార్థియా నుండి వచ్చి భారతదేశ వాయువ్య సరిహద్దులలో రాజ్యాలు స్థాపించారు. వీరిలో సుప్రసిద్ధ చక్రవర్తి గోండోఫెర్నిస్ (క్రీ.శ. 19-45). ఇతని ఆస్థానాన్ని క్రైస్తవ మత ప్రచారకుడు సెయింట్ థామస్ సందర్శించాడు. క్రైస్తవ చారిత్రక గ్రంథాలలో గోండోఫెర్నిస్ పేరు 'వెండఫెర్నస్' అని లిఖించబడింది.