Post-Mauryan Period Practice Papers Set 2

మౌర్యానంతర యుగం: ప్రాక్టీస్ టెస్ట్ (సెట్ - 2)

కుషాణులు, కనిష్కుడు, బౌద్ధ పరిషత్తులు & ఛేది (మహామేఘవాహన) వంశం | 25 ప్రామాణిక ప్రశ్నలు & లోతైన వివరణ

1. కుషాణుల రాజవంశ మూలాలు మరియు కాలగణనపై క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:

1. కుషాణులు మూలతః మధ్య ఆసియా/మంగోలియా ప్రాంతానికి చెందిన యు-చి (Yuezhi) తెగ శాఖకు చెందినవారు.
2. కుషాణ చక్రవర్తులలో కనిష్కుడు క్రీ.శ. 78లో సింహాసనాన్ని అధిష్టించి 'శక యుగం' (శక సంవత్సరం) ప్రారంభించాడు.
3. కనిష్కుని పరిపాలనా కాలం క్రీ.శ. 78 నుండి క్రీ.శ. 101 వరకు కొనసాగింది.

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే సరైనవి B) 2 మరియు 3 మాత్రమే సరైనవి C) 1, 2 మరియు 3 అన్నీ సరైనవే D) 1 మాత్రమే సరైనది

2. కనిష్కుని రాజధాని, సామ్రాజ్య నిర్మాణాలు మరియు విస్తరణకు సంబంధించి క్రింది వాటిని పరిశీలించండి:

ప్రకటన I: కనిష్కుని ప్రధాన సామ్రాజ్య రాజధాని పురుషపురము (నేటి పెషావర్).
ప్రకటన II: కనిష్కుడు పురుషపురంలో చెక్కతో 13 అంతస్తులు కలిగిన బ్రహ్మాండమైన బౌద్ధ స్తూప గోపురాన్ని నిర్మించాడు.
ప్రకటన III: కనిష్కుడు కాశ్మీరును జయించిన తర్వాత అక్కడ శ్రీనగర్ నగరాన్ని నిర్మించాడు.

A) I, II మరియు III అన్నీ సరైనవి B) I మరియు II మాత్రమే సరైనవి C) II మరియు III మాత్రమే సరైనవి D) I మరియు III మాత్రమే సరైనవి

3. కనిష్కుని ఆస్థాన ప్రముఖులు - వారి ప్రత్యేకతలను సరిగ్గా జతపరచండి:

ఆస్థాన ప్రముఖుడు	విశిష్టత / రచన
a. అశ్వఘోషుడు	1. ఆయుర్వేద గ్రంథమైన 'చరక సంహిత' కర్త
b. చరకుడు	2. 4వ బౌద్ధ సంగీతి అధ్యక్షుడు & 'మహావిభాష శాస్త్ర' సంకలనకర్త
c. వసుమిత్రుడు	3. రాజకవి; 'బుద్ధచరితం', 'సౌందరనందం' రచయిత
d. ఆచార్య నాగార్జునుడు	4. 'మాధ్యమిక సిద్ధాంతం' ప్రతిపాదించిన బౌద్ధ తత్వవేత్త

A) a-1, b-3, c-2, d-4 B) a-3, b-2, c-1, d-4 C) a-4, b-1, c-2, d-3 D) a-3, b-1, c-2, d-4

4. నాల్గవ బౌద్ధ సంగీతి (Fourth Buddhist Council) గురించి క్రింది వాక్యాలలో సరైనవి ఏవి?

i. ఇది కనిష్కుని ఆధ్వర్యంలో కాశ్మీర్‌లోని కుండలవనంలో నిర్వహించబడింది.
ii. ఈ సంగీతికి సుమారు 500 మంది బౌద్ధ భిక్షువులు హాజరయ్యారు.
iii. ఈ సమావేశంలోనే బౌద్ధమతం అధికారికంగా 'హీనయానం' మరియు 'మహాయానం'గా చీలిపోయింది.
iv. త్రిపీటకాలపై ప్రామాణిక వ్యాఖ్యాన గ్రంథమైన 'మహావిభాష శాస్త్రం' సంకలనం చేయబడింది.

A) i, ii, iii మరియు iv అన్నీ సరైనవే B) i, ii మరియు iii మాత్రమే C) ii, iii మరియు iv మాత్రమే D) i మరియు iv మాత్రమే

5. బౌద్ధమత స్వీకరణ మరియు వ్యాప్తిలో కనిష్కుని పాత్రపై సరికాని వాక్యాన్ని గుర్తించండి:

A) కనిష్కుడు బౌద్ధమతంలోని 'మహాయాన' శాఖను విశేషంగా ఆదరించాడు. B) అశ్వఘోషుని ఆధ్యాత్మిక బోధనలు మరియు ప్రబోధం వల్ల కనిష్కుడు బౌద్ధమతాన్ని స్వీకరించాడు. C) చైనా, టిబెట్ దేశాలలో బౌద్ధమతాన్ని వ్యాప్తి చేయడానికి ఉపగుప్తుడిని రాయబారిగా పంపాడు. D) బౌద్ధమతానికి చేసిన అపారమైన సేవలకు గాను కనిష్కుడిని చరిత్రకారులు 'రెండవ అశోకుడు' అని పిలిచారు.

6. కనిష్కుడు ధరించిన బిరుదులు మరియు వాటి మూలాలకు సంబంధించి సరైన కలయిక ఏది?

1. దేవపుత్ర (చైనా చక్రవర్తుల రీతిలో స్వీకరించిన బిరుదు)
2. సీజర్ (రోమన్ చక్రవర్తుల రీతిలో ప్రాచుర్యం పొందిన బిరుదు)
3. పరమభాగవత (గుప్తుల రీతిలో స్వీకరించిన బిరుదు)

A) 1 మాత్రమే B) 1 మరియు 2 మాత్రమే C) 2 మరియు 3 మాత్రమే D) 1, 2 మరియు 3

7. ఆచార్య నాగార్జునునికి సంబంధించి క్రింది వాక్యాలలో అసత్యమైనది ఏది?

A) ఇతడు ఆంధ్రదేశంలోని వెలదరి ప్రాంతంలో జన్మించినట్లుగా భావిస్తారు. B) చైనా యాత్రికుడు హుయాన్‌త్సాంగ్ ఇతనిని 'ప్రపంచంలో వెలుగులీనే నలుగురు విద్వాంస సూర్యులలో ఒకడు'గా అభివర్ణించాడు. C) ఆధునిక చరిత్రకారులు ఇతనిని 'ఇండియన్ ఐన్‌స్టీన్' మరియు 'మార్టిన్ లూథర్ ఆఫ్ ఇండియా' అని పేర్కొన్నారు. D) ఇతడు శ్వేతాంబర జైనమత వ్యాప్తికి విశేష కృషి చేసి 'కల్పసూత్ర' అనే గ్రంథాన్ని రచించాడు.

8. గాంధార శిల్పకళలో మొట్టమొదటిసారిగా చోటుచేసుకున్న విప్లవాత్మక మార్పు ఏమిటి?

A) అంతకుముందు ప్రతీకల రూపంలో (పాదాలు, ఛత్రం) ఉన్న బుద్ధుని మానవరూప విగ్రహంగా మలచడం B) కేవలం పాలరాతితో మాత్రమే దేవాలయాలను నిర్మించడం C) స్తూపాల నిర్మాణాన్ని పూర్తిగా నిషేధించి గుహాలయాలు మాత్రమే తొలిపించడం D) బౌద్ధ శిల్పాలపై బ్రాహ్మీ లిపిని శాశ్వతంగా తొలగించడం

9. కుషాణ చక్రవర్తుల పాలనా పరంపరను సరైన కాలక్రమంలో (Chronological Order) గుర్తించండి:

1. కనిష్కుడు
2. కుజుల కాడ్‌ఫైసిస్
3. హువిష్కుడు
4. విమా కాడ్‌ఫైసిస్

A) 2 → 1 → 4 → 3 B) 2 → 4 → 1 → 3 C) 4 → 2 → 1 → 3 D) 2 → 4 → 3 → 1

10. కనిష్కుడు కాశ్మీరును జయించి కనిష్కపుర నగరాన్ని నిర్మించాడని తెలియజేసే చారిత్రక ఆధారం ఏది?

A) బాణుని హర్షచరిత్ర B) విశాఖదత్తుని ముద్రారాక్షసం C) కల్హణుని రాజతరంగిణి D) బిల్హణుని విక్రమాంకదేవ చరిత్ర

11. కళింగ దేశాన్ని పాలించిన ఛేది వంశం (మహామేఘవాహన వంశం) గురించి సరైన వాక్యాలు:

i. మౌర్య సామ్రాజ్య పతనం తరువాత కళింగలో ఛేది వంశం స్వతంత్రత ప్రకటించుకుంది.
ii. ఛేది వంశం లేదా మహామేఘవాహన వంశంలో అత్యంత సుప్రసిద్ధ పాలకుడు ఖారవేలుడు.
iii. ఖారవేలుడు క్రీ.పూ. 170 నుండి క్రీ.పూ. 157 వరకు పాలించినట్లు చరిత్రకారుల అంచనా.

A) i, ii మరియు iii అన్నీ సరైనవే B) i మరియు ii మాత్రమే C) ii మరియు iii మాత్రమే D) i మరియు iii మాత్రమే

12. హాతిగుంఫా (ఏనుగు గుహ) శాసనానికి సంబంధించి సరైన వివరణ ఏది?

A) ఇది మధ్యప్రదేశ్‌లోని సాంచీ కొండలపై చెక్కబడిన శుంగుల శాసనం. B) ఇది భువనేశ్వర్‌కు సమీపంలోని ఉదయగిరి కొండలలో ఉన్న ఖారవేలుని దిగ్విజయ యాత్రల శాసనం. C) ఇది గుజరాత్‌లోని గిర్నార్ పర్వతంపై రుద్రదమనుడు వేయించిన సంస్కృత శాసనం. D) ఇది మహారాష్ట్రలోని నాసిక్ వద్ద గౌతమీ బాలశ్రీ వేయించిన ప్రాకృత శాసనం.

13. ఖారవేలుని మత విశ్వాసాలు మరియు మద్దతుపై సరైన అంశాన్ని గుర్తించండి:

A) ఖారవేలుడు తీవ్రమైన హీనయాన బౌద్ధమతాభిమాని. B) ఇతడు అశ్వమేధ, వాజపేయ యాగాలను పెద్దయెత్తున నిర్వహించి వైదిక ధర్మాన్ని రక్షించాడు. C) ఖారవేలుడు పరమ జైనమతాభిమాని మరియు కుమారిగిరిపై జైన పరిషత్తును ఏర్పాటు చేశాడు. D) ఇతడు కాశ్మీర్‌లో బౌద్ధ సంగీతిని నిర్వహించి బౌద్ధాన్ని టిబెట్‌కు పంపాడు.

14. ఖారవేలుని రాజభవనం మరియు సైనిక విజయాలకు సంబంధించి సరిపోలిన వాక్యాలు:

1. ఖారవేలుడు నిర్మించిన భారీ రాజభవనం పేరు 'మహావిజయ ప్రాసాదము'.
2. ఖారవేలుని సైన్యాలు ఉత్తరాన మగధ రాజైన పుష్యమిత్ర శుంగుని ఓడించాయి.
3. ఖారవేలుని సమకాలీనుడైన దక్కన్ శాతవాహన రాజు మొదటి శాతకర్ణి.

A) 1, 2 మరియు 3 అన్నీ సరైనవే B) 1 మరియు 2 మాత్రమే C) 2 మరియు 3 మాత్రమే D) 1 మరియు 3 మాత్రమే

15. 'కళింగాధిపతి', 'కళింగ చక్రవర్తి' అనే ప్రసిద్ధ బిరుదులు ఎవరికి కలవు?

A) అశోకుడు B) రుద్రదమనుడు C) గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి D) ఖారవేలుడు

16. ఉత్తర భారతదేశంలో కనిష్కుని నాణేల విస్తృతిని నిరూపించే ప్రదేశాలు ఏవి?

A) నాసిక్ మరియు కార్లే B) గోరఖ్‌పూర్ మరియు గాజీపూర్ C) కంచి మరియు మధురై D) బరుకచ్చం మరియు సోపార

17. ఆచార్య నాగార్జునుడు రచించిన ప్రామాణిక గ్రంథాల సరైన జత ఏది?

A) గాథాసప్తశతి మరియు లీలావతి B) సౌందరనందం మరియు బుద్ధచరితం C) మాధ్యమిక సిద్ధాంతం (కారిక) మరియు సుహృల్లేఖ D) బృహత్కథ మరియు కామసూత్ర

18. కనిష్కుని తర్వాత కుషాణ సామ్రాజ్యాన్ని పాలించిన పాలకుడు ఎవరు?

A) వాసుదేవుడు B) మొదటి కనిష్కుడు C) విమా కాడ్‌ఫైసిస్ D) హువిష్కుడు

19. అశ్వఘోషునికి సంబంధించి క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. కనిష్కుడు పాటలీపుత్రంపై (మగధ) దండెత్తినప్పుడు అశ్వఘోషుడిని తనతో పాటు రాజధానికి తీసుకువెళ్లాడు.
2. సంస్కృత నాటక రంగానికి, కావ్య శైలికి మార్గదర్శకుడిగా ఇతడు నిలిచాడు.
3. 4వ బౌద్ధ సంగీతిలో ఉపాధ్యక్షుడిగా కీలక పాత్ర పోషించాడు.

A) 1, 2 మరియు 3 అన్నీ సరైనవే B) 1 మరియు 2 మాత్రమే C) 2 మరియు 3 మాత్రమే D) 1 మాత్రమే

20. హాతిగుంఫా శాసనం గురించిన విశేషాలలో సరైనది ఏది?

A) ఇది సంస్కృత భాషలో, దేవనాగరి లిపిలో మాత్రమే వ్రాయబడింది. B) ఇందులో ఎటువంటి సంవత్సరాల ప్రస్తావన లేదా దండయాత్రల క్రమం లేదు. C) ఇది ప్రాకృత భాషలో, బ్రాహ్మీ లిపిలో ఖారవేలుని 13 సంవత్సరాల పాలనా విజయాలను ఏటేటా నమోదు చేసింది. D) ఇది చోళుల నావికా విజయాలను వివరించే తొలి శాసనం.

21. కనిష్కుని కాలంలో చైనా మరియు టిబెట్‌లకు బౌద్ధ ప్రచారకులుగా పంపబడిన వారిని గుర్తించండి:

A) బోధిధర్ముడు మరియు పద్మసంభవుడు B) కశ్యప మాతంగుడు (ధర్మరక్షకుడు) C) కుమారజీవుడు మరియు దీపాంకరుడు D) నాగార్జునుడు మరియు ఆర్యదేవుడు

22. కుషాణుల కాలం నాటి కళా వికాసానికి సంబంధించి సరైన వాక్యాలు:

1. గాంధార శైలి: గ్రీకో-రోమన్ ప్రభావంతో బూడిద రంగు రాతితో శిల్పాలు చెక్కబడ్డాయి.
2. మథుర శైలి: స్వదేశీ భారతీయ శైలిలో ఎర్రటి ఇసుకరాయితో (Spotted Red Sandstone) బుద్ధ, బోధిసత్వ, జైన, హిందూ శిల్పాలు రూపొందించబడ్డాయి.
3. కనిష్కుడు ఈ రెండు శైలుల అభివృద్ధికి విశేష ప్రోత్సాహం అందించాడు.

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే B) 2 మరియు 3 మాత్రమే C) 1 మరియు 3 మాత్రమే D) 1, 2 మరియు 3 అన్నీ సరైనవే

23. ప్రాచీన భారతదేశంలో 'సిల్క్ రూట్' (పట్టు మార్గం) పై ఆధిపత్యం వహించి భారీగా సుంకాలు వసూలు చేసిన రాజవంశం ఏది?

A) కుషాణులు B) శుంగులు C) శాతవాహనులు D) చేది వంశం

24. ఖారవేలుని దండయాత్రలలో భాగంగా క్రింది సంఘటనలను పరిశీలించండి:

i. మగధ నుండి గతంలో నందరాజులు తీసుకువెళ్లిన 'జిన విగ్రహాన్ని' (కళింగ జిన) తిరిగి కళింగకు తీసుకువచ్చాడు.
ii. దక్షిణాన మూషిక నగరంతో పాటు శాతవాహన సరిహద్దుల వరకు సైన్యాలను నడిపించాడు.
iii. తమిళ రాజ్యాలైన పాండ్య, చోళ కూటమిపై ఆధిపత్యం సాధించాడు.

A) i మరియు ii మాత్రమే B) ii మరియు iii మాత్రమే C) i, ii మరియు iii అన్నీ సత్యమే D) i మాత్రమే

25. ప్రాచీన వైద్య విజ్ఞానంలో మైలురాయి అయిన 'చరక సంహిత' కు సంబంధించి సరికాని ప్రకటన ఏది?

A) చరకుడు కనిష్కుని ఆస్థానంలో ప్రధాన ఆయుర్వేద వైద్యుడిగా ఉండేవాడు. B) చరక సంహిత కేవలం శస్త్రచికిత్స (Surgery) గురించి మాత్రమే వివరించిన ఏకైక గ్రంథం. C) ఇది రోగ నిర్ధారణ, మూలికా ఔషధాలు, త్రిదోషాలు (వాత, పిత్త, కఫ) మరియు ఆహార నియమాలపై లోతైన వివరణ ఇస్తుంది. D) వైద్యులకు ఉండవలసిన నైతిక ప్రవర్తన నియమావళిని (Medical Ethics) చరకుడు స్పష్టంగా వివరించాడు.

త్వరిత పునర్విమర్శ & విశ్లేషణాత్మక ముఖ్యాంశాలు (Quick Review & Analytical Insights)

1. కుషాణ సామ్రాజ్యం & కనిష్కుడు: మధ్య ఆసియాకు చెందిన యు-చి శాఖ కుషాణులు. కుజుల కాడ్‌ఫైసిస్ వంశ స్థాపకుడు కాగా, విమా కాడ్‌ఫైసిస్ బంగారు నాణేలను ప్రవేశపెట్టి సామ్రాజ్యాన్ని గంగా మైదానం వరకు విస్తరించాడు. కనిష్కుడు (క్రీ.శ. 78-101) ఈ వంశంలో అగ్రగణ్యుడు. ఇతడు క్రీ.శ. 78లో సింహాసనం అధిష్టించిన రోజునే 'శక యుగం'గా పరిగణిస్తారు. కనిష్కుని సామ్రాజ్యం మధ్య ఆసియా నుండి గంగా-యమునా మైదానాల వరకు విస్తరించింది. రాజధాని పురుషపురము (పెషావర్). కనిష్కుడు రోమన్ పద్ధతిలో 'సీజర్', చైనీస్ పద్ధతిలో 'దేవపుత్ర' బిరుదులను ధరించాడు.

2. నాల్గవ బౌద్ధ సంగీతి & సాహితీ వికాసం: కాశ్మీర్‌లోని కుండలవనంలో కనిష్కుని పోషణలో 4వ బౌద్ధ సంగీతి వసుమిత్రుని అధ్యక్షతన, అశ్వఘోషుని ఉపాధ్యక్షతన జరిగింది. ఇందులో 500 మంది ప్రతినిధులు పాల్గొన్నారు. ఇక్కడే బౌద్ధమతం 'హీనయానం' (సాంప్రదాయవాదం) మరియు 'మహాయానం' (బుద్ధుని దేవుడిగా పూజించే నూతనవాదం)గా చీలిపోయింది. కనిష్కుని ఆస్థానంలో అశ్వఘోషుడు (బుద్ధచరితం, సౌందరనందం), చరకుడు (చరక సంహిత), నాగార్జునుడు (మాధ్యమిక వాదం), వసుమిత్రుడు (మహావిభాష శాస్త్రం) ఉండేవారు. చైనాకు బౌద్ధ ప్రచారకులుగా కశ్యప మాతంగుడు వెళ్లాడు.

3. గాంధార & మథుర కళా రీతులు: గాంధార శిల్పకళలో గ్రీకో-రోమన్ రీతులు, భారతీయ బౌద్ధ భావనలు కలగలిసాయి. బుద్ధుడిని కర్లీ హెయిర్, గ్రీకు దేవత అపోలో వంటి శరీర సౌష్టవం, వస్త్ర ముడుతలతో మానవరూపంలో మలచడం ఇక్కడే మొదలైంది. మథుర శైలిలో దేశీయ పద్ధతిలో ఎర్రటి ఇసుకరాయితో ఆధ్యాత్మిక శిల్పాలు రూపుదిద్దుకున్నాయి.

4. ఛేది రాజవంశం (మహామేఘవాహన వంశం) & ఖారవేలుడు: అశోకుని మరణానంతరం కళింగ స్వతంత్రమైంది. మూడవ రాజైన ఖారవేలుడు (క్రీ.పూ. 170-157) 'కళింగాధిపతి', 'కళింగ చక్రవర్తి'గా పేరొందాడు. ఉదయగిరి కొండలలోని 'హాతిగుంఫా శాసనం' ద్వారా ఇతని విజయాలు తెలుస్తున్నాయి. ఇతడు జైనమతాభిమాని అయి కుమారిగిరిపై జైన పరిషత్తు నిర్వహించాడు. మగధ రాజైన పుష్యమిత్ర శుంగుడిని, దక్కన్‌లో మొదటి శాతకర్ణిని ఇతడు ఎదుర్కొన్నాడు. ఇతని రాజప్రాసాదం 'మహావిజయ ప్రాసాదము'.